Παρωχημένη η μαθητική παρέλαση για την 25η Μαρτίου υποστηρίζει σε συνέντευξή της η πρύτανις του Παντείου κα. Χριστίνα Κουλούρη

Το 2021 δεν είναι απλά το «έτος 2» της πανδημίας και η χρονιά που περιμένει ολόκληρος ο πλανήτης να αφήσουμε πίσω μας τον κορονοϊό με την έλευση των εμβολίων.

Για την Ελλάδα, αποτελεί και χρονιά-επέτειο, καθώς συμπληρώνονται 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, την ένοπλη εξέγερση την οποία διεξήγαγαν επαναστατημένοι Έλληνες εναντίον του οθωμανικού στρατού με σκοπό την αποτίναξη της οθωμανικής κυριαρχίας και τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους.

Παρωχημένη η μαθητική παρέλαση για την 25η Μαρτίου
Παρωχημένη η μαθητική παρέλαση για την 25η Μαρτίου

Η αλήθεια είναι ότι όσο περνά ο χρόνος από τα ιστορικά γεγονότα, η μνήνη ξεωθωριάζει, όπως λέει και η κυρία Χριστίνα Κουλούρη, Καθηγήτρια Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, όπου κι εξελέγη Πρύτανις το 2020, μιλώντας στην HuffPost Greece.

Μέσα από το βιβλίο της «Φουστανέλες και Χλαμύδες: Ιστορική μνήμη και εθνική ταυτότητα 1821-1930», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια, η κυρία Κουλούρη καταφέρνει να φωτίσει σκοτεινές πτυχές του αγώνα, να σταθεί σε σημαντικές λεπτομέρειες για το πριν και το μετά που οι περισσότεροι Έλληνες αγνοούν ή δεν γνωρίζουν και να φέρει πιο κοντά τον αναγνώστη με εκείνη την διαφορετική με σήμερα εποχή.

4 Νοεμβρίου
Παρωχημένη η μαθητική παρέλαση για την 25η Μαρτίου υποστηρίζει σε συνέντευξή της η καθηγήτρια νεώτερης και σύγχρονης ιστορίας Χριστίνα Κουλούρη

Σε ποιά ατοπήματα πέφτουν οι περισσότεροι Έλληνες σχετικά με την 25η Μαρτίου και την Ελληνική Επανάσταση γενικότερα;

Τα βασικά προβλήματα εντοπίζονται στην έλλειψη γνώσεων για τα γεγονότα και τα πρόσωπα της Επανάστασης.

Οι περισσότεροι Έλληνες έχουν μια αρκετά στερεοτυπική άποψη σχετικά με τους αγωνιστές του Εικοσιένα, η οποία προέρχεται από τη δημόσια ιστορία, δηλ. τις σχολικές γιορτές, το διαδίκτυο, τον κινηματογράφο και όχι την ιστοριογραφία.

Για παράδειγμα, η κυρίαρχη εικόνα για τον Παπαφλέσσα συνδέεται μάλλον με τη γνωστή ταινία με τον Δημ. Παπαμιχαήλ παρά με το σχολικό βιβλίο ιστορίας ή κάποια ιστορική μελέτη.

Επίσης, η άποψη ότι η Επανάσταση ξεκίνησε στις 25 Μαρτίου στην Αγία Λαύρα, η οποία δεν τεκμηριώνεται από την ιστορική έρευνα, εξακολουθεί να αποτελεί ισχυρή πεποίθηση.

Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι η γνώμη των ιστορικών, που βασίζεται σε ιστορικά τεκμήρια και αποδεικνύει το μυθολογικό περιεχόμενο των κυρίαρχων ιδεών για την Ελληνική Επανάσταση, είτε δεν εισακούεται είτε απορρίπτεται από όσους θεωρούν ότι η ιστορική αλήθεια είναι “επιβλαβής”.

Ως καθηγήτρια ποιο είναι το πρωταρχικό πράγμα που θέλετε να γνωρίζουν οι φοιτητές σας για την συγκεκριμένη περίοδο;

Το σημαντικότερο δεν είναι να γνωρίζουν όλες τις μικρές λεπτομέρειες για τις μάχες και τους αγωνιστές αλλά να αντιληφθούν την ιστορική σημασία της Ελληνικής Επανάστασης: για ποιους λόγους έγινε, ποιοι ήταν οι στόχοι της και πως εντάσσεται στο ευρωπαϊκό και παγκόσμιο ιστορικό πλαίσιο.

Κομβικής σημασίας είναι να κατανοήσουν το περιεχόμενο της έννοιας της “ελευθερίας” που αποτέλεσε το βασικό σύνθημα των Ελλήνων επαναστατών, σε συνδυασμό με την ιδεολογική κληρονομιά της Γαλλικής Επανάστασης.

Θα πρέπει δηλαδή να αντιληφθούν το πολιτικό περιεχόμενο της ελευθερίας που συνδυάστηκε με την έννοια του “πολίτη” και τη δημιουργία Κράτους. Μόνο έτσι θα γίνει κατανοητό ότι η Ελληνική Επανάσταση υπήρξε μια μεγάλη ιστορική τομή και η αρχή της σημερινής μας ύπαρξης.

Παρέλαση Αθήνα Πειραιά Φάληρο Τι ώρα αρχίζει - Κλειστοί δρόμοι 28η Οκτωβρίου
Παρωχημένη η μαθητική παρέλαση για την 25η Μαρτίου υποστηρίζει σε συνέντευξή της η καθηγήτρια νεώτερης και σύγχρονης ιστορίας Χριστίνα Κουλούρη

Παρωχημένη η μαθητική παρέλαση για την 25η Μαρτίου

Ας σταθούμε στον εορτασμό της επανάστασης. Οι παρελάσεις θεωρούνται άξιες μεταλαμπάδευσης εκείνων των ιδεών στις νεότερες γενιές; Πώς πιστεύετε ότι θα γιορταζόταν ιδανικά;

Οι παρελάσεις, στρατιωτικές κυρίως αλλά και μαθητικές, καθιερώθηκαν από τον 19ο αιώνα στη δυτική Ευρώπη και εν συνεχεία στην Ελλάδα για τον εορτασμό ιστορικών γεγονότων.

Είναι μια επίδειξη της δύναμης του έθνους μέσα από την στρατιωτική ισχύ και την ακμή των νέων γενεών και γι’ αυτό έχουν μεγάλη συμβολική δύναμη.

Οι μαθητικές παρελάσεις είναι βεβαίως δημιούργημα άλλων εποχών και εκφράζουν εκείνες τις εποχές και τις δικές τους αξίες. Σήμερα έχει μείνει το στοιχείο της θεατρικότητας και της επιτέλεσης.

Η παρέλαση είναι ένα είδος παράστασης όπου οι μαθήτριες μακιγιάρονται και φορούν τα τακούνια τους και δεν έχει σχέση με το γεγονός που εορτάζεται.

Αυτό επιβεβαιώνεται από έρευνες γνώμης που δείχνουν ότι οι μαθητές και οι μαθήτριες σε μεγάλο βαθμό αγνοούν πρόσωπα και γεγονότα που συνδέονται με την Ελληνική Επανάσταση.

Επομένως, ο ιδανικός εορτασμός, αν υποθέσουμε ότι υπάρχουν ιδανικοί εορτασμοί, θα περιλάμβανε εκδηλώσεις που θα ενίσχυαν την ιστορική συνείδηση και με ψυχαγωγικά μέσα και τη μέθοδο της ενσυναίσθησης θα ενέπλεκαν τις νέες γενιές σε ένα παιχνίδι με το παρελθόν.

Προσθήκη τίτλου 25 Μαρτίου Τι γιορτάζουμε - Η σημασία της επετείου Ήρωες 1821 Επανάσταση 1821: Με ΗΠΑ θα γιορτάσει η Ελλάδα τα 200 χρόνια
Παρωχημένη η μαθητική παρέλαση για την 25η Μαρτίου υποστηρίζει σε συνέντευξή της η καθηγήτρια νεώτερης και σύγχρονης ιστορίας Χριστίνα Κουλούρη

Κοινά στοιχεία με τους Έλληνες της επανάστασης

Ποια στοιχεία του τότε Έλληνα εντοπίζετε στον Νεοέλληνα;

Είμαστε τα παιδιά και τα εγγόνια των Ελλήνων της Επανάστασης και η σύγχρονη ελληνική κοινωνία διαμορφώθηκε από εκείνο τον πρώτο πυρήνα.

Ωστόσο, εμείς οι ιστορικοί δίνουμε έμφαση στην έννοια της αλλαγής περισσότερο από ό,τι στη συνέχεια.

Αν σκεφτούμε τις δραματικές αλλαγές που έχουν συμβεί στην Ελλάδα και τον κόσμο από το 1821 μέχρι σήμερα, θα αντιληφθούμε ότι μας χωρίζουν περισσότερα από όσα μας συνδέουν.

Υπάρχει η τάση στον δημόσιο λόγο να δίνουμε έμφαση σε χαρακτηρολογικά στοιχεία και να θεωρούμε π.χ. ότι οι Γερμανοί είναι πειθαρχημένοι, οι Ιταλοί επιπόλαιοι κλπ. αλλά όλα αυτά είναι βεβαίως κατασκευές και δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα,

γιατί στο εσωτερικό μιας κοινωνίας υπάρχουν διαφορές και διχασμοί που δεν επιτρέπουν τέτοιου τύπου γενικευτικούς αφορισμούς.

Η σημερινή ελληνική κοινωνία λοιπόν στηρίζεται στις αρχές που θεμελίωσαν το ελληνικό κράτος και διαμόρφωσαν την ελληνική ταυτότητα, αλλά ας σκεφτούμε για παράδειγμα πόσο διαφορετική είναι σήμερα η θέση της γυναίκας, πόσο διαφορετικός είναι ο τρόπος που επικοινωνούμε μεταξύ μας, πόσο διαφορετικά είναι τα σπίτια και η καθημερινότητά μας.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στην HuffPost Greece.