Επανάσταση 1821: Η κατάληψη της Καστέλλας και το ατμόπλοιο «Καρτερία», με καπετάνιο τον χιλίαρχο  Άστιγξ που «θέρισε» τους Τούρκους

Του Στέφανου Μίλεση

Ο Άστιγξ όταν ανέλαβε την διακυβέρνηση του πρώτου ελληνικού ατμοπλοίου "ΚΑΡΤΕΡΙΑ", ανέλαβε και την διοίκηση ανεξάρτητης ναυτικής μοίρας, έλαβε δε την εντολή να καταπλεύσει στον Πειραιά προς βοήθεια των πολιορκούμενων Ελλήνων της Ακροπόλεως.

Εντός της μοίρας που προσέγγιζε στον Πειραιά επέβαινον περισσότεροι από 2.500 άνδρες υπό τις εντολές του Νοταρά, του Μακρυγιάννη και του Ιγγλέση και που είχαν γενικό αρχηγό τον Φιλέλληνα Συνταγματάρχη Γκόρντον (Γόρδωνα).

Την δύναμη αυτή την είχε παραλάβει ο Άστιγξ από την Σαλαμίνα για να την αποβιβάσει στις Πειραϊκές ακτές ενώ αυτός δια των ναυτικών πυροβόλων του, θα υποστήριζε αυτή την αποβίβαση.

Την 16η Ιανουαρίου 1827 οι πολιορκούμενοι της Ακροπόλεως διέκριναν στα ύδατα του Σαρωνικού τον Ελληνικό Στόλο, αλλά ιδιαίτερη εντύπωση τους έκανε η "Καρτερία".

Και μόνο που διέκριναν αυτό το παράξενο σκαρί φώναζαν χαρούμενοι, γιατί μέχρι εκείνη την στιγμή οτιδήποτε είχαν ακούσει για αυτήν, ήταν στην σφαίρα του μύθου και της φημολογίας περί ενός πλοίου που κινείται χωρίς την βοήθεια του ανέμου.

Στο ημερολόγιο ενός των πολιορκουμένων του Ν. Καρώρη, διαβάζουμε: "Πρωί εφάνη το ατμοκίνητον του Καπετάν Άστιγξ, πλοίον διευθυνόμενον από Αίγινα εις Σαλαμίνα. Η θεωρία του εστάθη χαροποιά εις τους Έλληνας διότι πρώτη φοράν το είδον και ήλπιζον εξ αυτού βοήθεια".

Επανάσταση 1821: Η κατάληψη της Καστέλλας &το ατμόπλοιο «Καρτερία»
Επανάσταση 1821: Η κατάληψη της Καστέλλας &το ατμόπλοιο «Καρτερία» - Άστιγξ

Το πρωί της 24ης Ιανουαρίου 1827 ο Άστιγξ με την μοίρα του αποτελούμενη από του "Νέλσωνα" του Παπανικολή, "Ηρακλέους" υπό του Γιαννίτση και από ημιολίες και άλλα μικρά σκάφη δεκαπέντε συνολικά, μαζί με πολλές ακάτους που μετέφεραν στράτευμα για την ξηρά, έφθασε στα Φαληρικά ύδατα και άρχισε πυκνό πυρ κατά της Καστέλλας.

Το ισχυρό πυροβολικό της "Καρτερίας" που ήταν χαρακτηρισμένο ως "θεριστικό", επέφερε λαμπρά αποτελέσματα. Ο Γκόρντον κάτω από το προστατευτικό πυρ της "Καρτερίας" αποβίβασε το στράτευμά του στην ακτή, στην θέση που τότε καλούνταν "Γωνίαν" (θέση για την έχω διενεργήσει έρευνα και θα παρουσιάσω σε μελλοντική ανάρτηση).

Οι οχυρωμένοι Τούρκοι στα υψώματα της Καστέλλας αντέδρασαν (μάλλον περιορισμένα), αλλά η ακτή την οποία επέλεξε ο Γκόρτον να αποβιβάσει τους άνδρες του, προστατεύονταν από το χείλος ενός απότομου γκρεμού στην ρίζα του οποίου όταν βρίσκονταν οι Έλληνες, δεν γίνονταν ορατοί από τους Τούρκους της Καστέλλας για να τους τουφεκίζουν. Ο λόφος της Καστέλλας στρατηγικά από την θέση που βρίσκονταν ήταν χαρακτηρισμένος ως "Μικρό Γιβραλτάρ"!

Η δύναμη της ελληνικής αποβατικής δύναμης:

Οι Έλληνες που σε αυτή την επιχείρηση υπό τις διαταγές του Τόμας Γκόρντον, έλαβαν μέρος ήταν :

  • - με το λεγόμενο "Τακτικό Τάγμα" μια δύναμη 520 στρατιωτών οργανωμένων με ευρωπαϊκό σύστημα, υπό τις διαταγές του Ταγματάρχη Χ. Ιγγλέση,
  • - ενός αρματολικού σώματος 550 ανδρών υπό τον Μακρυγιάννη,
  • - Δύναμης 1.100 άνδρών, που ανήκαν στο σώμα του Ι. Νοταρά,
  • - 50 Ψαριανούς πυροβολητές υπό τον Θεοδωρή Ματιό που η φήμη έλεγε ότι ήταν οι καλύτεροι πυροβολητές που υπήρχαν.
  • - και μια μικρή δύναμη από ξένους φιλέλληνες.

Αυτοί αποβιβαζόμενοι, πέτυχαν να καταλάβουν όλα τα Τουρκικά οχυρά της Καστέλλας, επί των οποίων στην συνέχεια εγκατέστησαν εννιά (9) πυροβόλα.

Η "Καρτερία" για να ενημερώσει τους πολιορκούμενους έλληνες της Ακρόπολης, για την κατάληψη της Καστέλλας, ύψωσε στο ψηλότερο ιστίο της την Ελληνική Σημαία με ταυτόχρονη ρίψη τριών βολών.

Επανάσταση 1821: Η κατάληψη της Καστέλλας &το ατμόπλοιο «Καρτερία»
Επανάσταση 1821: Η κατάληψη της Καστέλλας &το ατμόπλοιο «Καρτερία»

Το επίσης Ελληνικό τμήμα που βρίσκονταν στην Φυλή (για αντιπερισπασμό) υπό τον Στρατηγό Βάσσο, αλλά και οι αποβιβαζόμενοι στην Καστέλλα ανταπέδωσαν τον χαιρετισμό της "Καρτερίας" με επίσης τρεις κανονιοβολισμούς, ενώ οι Έλληνες της Ακρόπολης έριξαν μια φορά με όλα τα κανόνια που διέθεταν ενώ το γεγονός αυτό τους έδωσε τόσο θάρρος,

ώστε στα ερείπια του λεγόμενου Φράγκικου Πύργου, ο Γκούρας έστησε μια τεράστια ελληνική σημαία, σε πείσμα των Τούρκων οι οποίοι έριχναν διαρκώς με σκοπό να την κρημνίσουν.

Επιχείρηση τουρκικής ανακατάληψης της Καστέλλας:

Ο Ρεσίτ Πασάς ο γνωστός σε όλους μας σήμερα ως Κιουταχής, όταν πληροφορήθηκε την αποβίβαση στην Καστέλλα εξεστράτευσε εναντίον του Γκόρντον έχοντας την πεποίθηση ότι θα την ανακαταλάβει.

Στο μεταξύ όμως ο Γκόρντον δεν είχε μείνει άπραγος. Είχε καταλάβει όλες τις τουρκικές θέσεις που έβλεπαν από την άλλη πλευρά του λόφου προς το Φάληρο και είχε καταλάβει και τους "Τρεις Πύργους" του σημερινού Παλαιού Φαλήρου.

Το δε "Καρτερία" ξαφνικά φεύγει από τα Φαληρικά ύδατα και εισέρχεται εντός του φυσικού λιμένα του Πειραιά, αρχίζονταν να βάλλει μανιασμένα κατά της Μονής του Αγίου Σπυρίδωνα, εντός της οποίας ήταν οχυρωμένοι 300 Τουρκαλβανοί (κατ΄ άλλους 700 Γκέκηδες).

Οι Τουρκαλβανοί για σωθούν από το γνωστό πλέον "θεριστικό πυρ" της Καρτερίας, κατεβαίνουν στα υπόγεια της Μονής.

Επανάσταση 1821: Η κατάληψη της Καστέλλας &το ατμόπλοιο «Καρτερία»
Επανάσταση 1821: Η κατάληψη της Καστέλλας &το ατμόπλοιο «Καρτερία»

Η είσοδος της "Καρτερίας" στον κόλπο του λιμανιού του Πειραιά για πολεμική επιχείρηση, ήταν πράξη αδύνατη για τους Τούρκους, αφού το λιμάνι τότε είχε πολλά σημεία αβαθή και εντός αυτού μπορούσες να εισέλθης μόνο με προσοχή και όχι να κάνεις ελιγμούς για επιχειρήσεις!

Αυτή η τόλμη του Άστιγξ, ρίχνει τους Τούρκους σε μια παγίδα ανέλπιστη, υπέρ των Ελλήνων όπως θα δούμε αμέσως.

Ο υπόλοιπος Ελληνικός στόλος που είχε παραμείνει στα Φαληρικά ύδατα κανονιοβολούσε την αντεπίθεση του Κιουταχή στον ελληνικό πλέον λόφο της Καστέλλας.

Οι Τούρκοι για να προστατευθούν μετακινούνται προς την Πειραϊκή πλευρά του λόφου, αλλά από εκείνη την πλευρά δέχονται τις φονικότερες βολές από το "Καρτερία" που είχε πάει για το Μοναστήρι και ξαφνικά βλέπει μπροστά του ακάλυπτο Τουρκικό Στρατό!

Έτσι οι Τούρκοι που βρίσκονται σε διασταυρούμενα πυρά, αδυνατούν να κάνουν έφοδο στα υψώματα, έφοδο που σίγουρα θα ήταν καταστροφική για τον Γκόρντον και τους Έλληνες, αφού οι Τούρκοι ήταν πέντε φορές περισσότεροι στον αριθμό!

Η συνέχεια στο pireorama.blogspot.com