Η πρόεδρος της Δημοκρατίας στα Φυλακισμένα Μνήματα και τη Λήδρας

Η πρόεδρος της Δημοκρατίας στα Φυλακισμένα Μνήματα και τη Λήδρας – Θα επισκεφθεί επίσης τον Τύμβο της Μακεδονίτισσας και την ΕΛΔΥΚ

Τα Φυλακισμένα μνήματα όπου έχουν ταφεί οι Κύπριοι αγωνιστές της ΕΟΚΑ και η γραμμή κατάπευσης του πυρός στην οδή Λήδρας ήταν τα πρώτα σημεία που επισκέφθηκε η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, κατά την επίσημη επίσκεψή της στην Κύπρο.

 

Να αγωνιστούμε με ακλόνητη πίστη και επιμονή για τον τερματισμό της τουρκικής κατοχής και την επανένωση της Κύπρου», δήλωσε η Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, από την Κύπρο όπου βρίσκεται.

Κατά την άφιξή της στα Φυλακισμένα Μνήματα την υποδέχθηκε η υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως Κύπρου Εμιλυ Γιολίτη. Ακολούθησε τρισάγιο, κατάθεση στεφάνου και ξενάγηση στο χώρο.

Αμέσως μετά, η ΠτΔ μετέβη στο στρατιωτικό κοιμητήριο, τον Τύμβο Μακεδονίτισσας, όπου ενημερώθηκε για την ιστορία του σημείου και της περιοχής και ξεναγήθηκε από τον υπουργό Αμυνας Χ. Πετρίδη και τον αρχηγό ΓΕΕΦ  Δ. Ζερβάκη στο ομοίωμα του στρατιωτικού μεταγωγικού ΝΟΡΑΤΛΑΣ, που βρίσκεται στην περιοχή.

Το ΝΟΡΑΤΛΑΣ κατέπεσε στις 22 Ιουλίου 1974 από φίλια πυρά προερχόμενο από τα Χανιά με τελικό προορισμό τη Λευκωσία, κατά τη διάρκεια μεταφοράς καταδρομέων των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων που έρχονταν στην Κύπρο με σκοπό την υπεράσπιση του νησιού.

Μετά το πέρας της τελετής, η κ. Σακελλαροπούλου δήλωσε: «Με βαθιά συγκίνηση τιμάμε σήμερα τους ανδρείους που έπεσαν για την ελευθερία της Κύπρου. Ελάχιστο χρέος στη μνήμη τους είναι να αγωνιστούμε με ακλόνητη πίστη και επιμονή για τον τερματισμό της τουρκικής κατοχής και την επανένωση της Κύπρου».

 

Τα φυλακισμένα μνήματα

Τα Φυλακισμένα Μνήματα είναι η ονομασία ενός κοιμητηρίου το οποίο βρίσκεται στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας όπου οι Βρετανοί έθαβαν τους απαγχονιζόμενους κατά την διάρκεια του ενωτικού απελευθερωτικού αγώνα του 1955-1959 για την απελευθέρωση της Κύπρου από τους Άγγλους, και την Ένωση της με την κυρίως Ελλάδα.

Αποτελεί ένα από τα ιερότερα μνημεία του αγώνα του Κυπριακού Ελληνισμού για την Ένωσή του με την μητέρα Ελλάδα.

Το κοιμητήριο κατασκευάστηκε από τους Βρετανούς επί κυβερνήτη Τζον Χάρντινγκ. Σχεδιάστηκε σαν ένας περιτοιχισμένος μικρός χώρος δίπλα από τα κελιά των μελλοθανάτων και την αγχόνη. Έμεινε στην ιστορία με την ονομασία “Φυλακισμένα Μνήματα”.

Οι Βρετανοί αποφάσισαν να θάβουν εκεί όσους εκτελούνταν για την δράση τους στον απελευθερωτικό αγώνα όπως και ηγετικές μορφές της Εθνικής Οργάνωσης Κυπρίων Αγωνιστών (Ε.Ο.Κ.Α.) που σκοτώνονταν σε μάχες για να μη μετατρέπονται οι κηδείες τους σε μαζικά συλλαλητήρια και μαχητικές διαδηλώσεις.

Στα Φυλακισμένα Μνήματα είναι θαμμένοι δεκατρείς αγωνιστές της Ε.Ο.Κ.Α., από τους οποίους οι εννιά εκτελέστηκαν με απαγχονισμό στις φυλακές, τρεις έπεσαν στο πεδίο της μάχης και ένας πέθανε σε στρατιωτικό νοσοκομείο, μετά τον τραυματισμό του σε μάχη.

Η κηδεία γινόταν αμέσως μετά τον απαγχονισμό. Μοναδική παρουσία ήταν εκείνη του ιερέα των φυλακών που έψαλλε τη νεκρώσιμη ακολουθία έξω από την κλειστή είσοδο του κοιμητηρίου.

Ύστερα οι Βρετανοί τους έθαβαν, χωρίς να παρευρίσκεται κανένας συγγενής των νεκρών ή άλλος Ελληνοκύπριος. Οι συγγενείς των νεκρών μπόρεσαν να επισκεφθούν τους τάφους μόνο μετά το τέλος του αγώνα.

Οι 13 νεκροί

Οι εννέα απαγχονισθέντες, όλοι τους νέοι ηλικίας 19-24 ετών, είναι με τη σειρά που εκτελέστηκαν:

Απαγχονίστηκαν μαζί στις 10 Μαΐου 1956:
Μιχαήλ Καραολής
Ανδρέας Δημητρίου

Απαγχονίστηκαν μαζί στις 9 Αυγούστου 1956:
Ανδρέας Ζάκος
Ιάκωβος Πατάτσος
Χαρίλαος Μιχαήλ

Απαγχονίστηκαν μαζί στις 21 Σεπτεμβρίου 1956:
Μιχαήλ Κουτσόφτας
Στέλιος Μαυρομάτης
Ανδρέας Παναγίδης

Απαγχονίστηκε στις 14 Μαρτίου 1957:
Ευαγόρας Παλληκαρίδης

Στα Φυλακισμένα Μνήματα αναπαύονται ακόμα τέσσερις αγωνιστές της Ε.Ο.Κ.Α. οι οποίοι έπεσαν μαχόμενοι. Οι Άγγλοι αρνήθηκαν να δώσουν τις σορούς των ηρώων στις οικογένειές τους, φοβούμενοι τις λαϊκές εκδηλώσεις κατά την κηδεία τους. Τους έθαψαν στο κοιμητήριο των φυλακών, όπως τους απαγχονισθέντες. Οι τέσσερις αγωνιστές που όλοι έπεσαν στο πεδίο της μάχης είναι οι ακόλουθοι:

Μάρκος Δράκος
Γρηγόρης Αυξεντίου
Στυλιανός Λένας
Κυριάκος Μάτσης

Σε τέσσερις τάφους του κοιμητηρίου των Κεντρικών Φυλακών οι Άγγλοι έθαψαν οκτώ νεκρούς για εξοικονόμηση χώρου.

Στον ίδιο τάφο βρίσκονται ανά δύο οι:

Ανδρέας Δημητρίου και Στυλιανός Λένας
Ανδρέας Ζάκος και Κυριάκος Μάτσης
Ανδρέας Παναγίδης και Μιχαήλ Κουτσόφτας
Γρηγόρης Αυξεντίου και Ευαγόρας Παλληκαρίδης

Στον τοίχο του κοιμητηρίου υπάρχει η επιγραφή: «Τ’ ανδρειωμένου ο θάνατος, θάνατος δε λογιέται».