Παύλος Χρήστου: Ολοκληρωτικός ο αγώνας

Παύλος Χρήστου: Ολοκληρωτικός ο αγώνας Ή νικάς ή ηττάσαι – Ένα επίκαιρο ανάγνωσμα από το νέο βιβλίο «επιλογές αξιών στρατηγικής» του αεροπόρου και συγγραφέα

Η χθεσινή ειδησεογραφία φέρνει στην επιφένεια τα θέματα της στρατηγικής που δεν πρέπει να ξεχνούμε. Ο αντιπρόεδρος της ΕΑΑΑ και συγγραφέας Παύλος Χρήστου τα αναλύει στο νέο του βιβλίο «Επιλογές Αξιών Στρατηγικής» από το οποιο παραθέτουμε το ακόλουθο απόσπασμα:

Ο περιορισμένος πόλεμος ως αποτρεπτικός της επιθετικότητας, προϋποθέτει την ερμηνεία του περιορισμένου πολέμου, ως μια πράξη που υπερτιμά ή υποτιμά την πιθανότητα ενός ολοκληρωτικού πολέμου. Εάν σκεφτούμε πώς εμείς θα αποτρέψουμε ή θα αντισταθούμε σε μια επίθεση του αντιπάλου, η απάντηση βρίσκεται σε μια ακολουθία αποφάσεων. Σε επίθεση μέτριας κλίμακας, θα απαντήσουμε με περιορισμένο πόλεμο και ο αντίπαλος είτε θα εγκαταλείψει την ενέργειά του είτε θα ενισχύσει τις προσπάθειές του ανεβάζοντας την κλίμακα του πολέμου.

Στο σημείο ασυνέχειας περιορισμένου-γενικευμένου πολέμου προσδοκούμε να φέρουμε τον αντίπαλο προ της απόφασης της παύσης, του πολέμου, ή της μετάβασης στον ολοκληρωτικό πόλεμο. Ο κίνδυνος του γενικευμένου πολέμου αυξάνεται από το ξεκίνημα ενός περιορισμένου πολέμου.

Έτσι η απειλή εμπλοκής σε περιορισμένο πόλεμο, λειτουργεί ως απειλή πρόκλησης απωλειών
στον αντίπαλο και ως απειλή έκθεσης σε κίνδυνο ενός γενικευμένου πολέμου. Όταν απειλείς με περιορισμένο πόλεμο, απειλείς με τον κίνδυνο γενικευμένου πολέμου και όχι με τη βεβαιότητά του και έχεις το πλεονέκτημα, σε περίπτωση που ο αντίπαλος κρίνει λανθασμένα τις προθέσεις, ενός ενδιάμεσου σταδίου: να εμπλακείς σε περιορισμένο πόλεμο χωρίς να προχωρήσεις σε γενικό πόλεμο.

Σε περιπτώσεις που υπάρχει πιθανότητα να κρίνουμε εντελώς λανθασμένα τον αντίπαλο για τις προθέσεις του για δράση, μιά μετριοπαθής απειλή μπορεί να αποτρέψει τη λήψη αποφάσεων που βρίσκονται ακόμα υπό τον έλεγχό του.

Η απειλή δια του περιορισμένου πολέμου πρέπει να χρησιμοποιείται όταν υπάρχει η απαραίτητη Ισχύς και Απόφαση για ένα γενικευμένο πόλεμο.

Η αναλογία μεταξύ πόρων και πλήθους, ισχύος και κινητοποιήσιμης δύναμης, οικονομικής ανάπτυξης και γεωγραφικής θέσης και έκτασης, επηρεάζει τα έθνη, τα κράτη και τις συμμαχίες κρατών, για την επιδίωξη ακόμη μεγαλύτερης επιρροής-δύναμης-ισχύος, που αποτελεί μία γενεσιουργό αιτία σύγκρουσης.

Η διεθνής πολιτική, εμπεριέχει μία σύγκρουση απόψεων και επιδιώξεων, δεδομένου ότι εκφράζει τις σχέσεις και αλληλεξαρτήσεις μεταξύ κυριάρχων κρατών. Οι  αλληλοσυγκρουόμενοι αντικειμενικοί σκοποί και θελήσεις δεν καταλήγουν υπο
χρεωτικά σε δυνητικές ή πραγματικές πολεμικές επιχειρήσεις.

Ο βαθμός αποτελεσματικής επιρροής των κρατών στο διεθνές πεδίο εξαρτάται και από την ισχύ και δύναμη αυτών (μέσα ενέργειας) καθώς και την αναπτυσσόμενη ικανότητα κατά την χρησιμοποίηση των μέσων αυτών.

Έτσι πρωταρχικό χαρακτηριστικό του διεθνούς συστήματος παραμένει η αντιπαράσταση της αναλογίας ισχύος. Ο χώρος περιβάλλον, το πλήθος, οι πόροι-μέσα και η ικανότητα συλλογικής δράσης, αποτελούν τους σημαντικότερους παράγοντες ισχύος.

Η διάκριση μεταξύ των εντός του συστήματος ισχύος διαφοροποιήσεων και της διαφοροποίησης αυτού τούτου του συστήματος ισχύος είναι πολύ σχετική.

Η προβληματική της άμυνας και της επίθεσης, μπορεί
να συλληφθεί ως μία ακόμα άποψη της ενότητας πολέμου
και επικοινωνίας. Η άμυνα και η επίθεση υπαγορεύονται
τελικά από την αντιστοιχία σκοπού προς τα μέσα. Αφού η
διαφορά μεταξύ άμυνας και επίθεσης διέπει ολόκληρο το πεδίο του πολέμου, αφού η στρατηγική μόλις συγκεκριμε

νοποιηθεί, είναι υποχρεωμένη να επιλέξει μεταξύ άμυνας
και επίθεσης, η διαλεκτική άμυνας και επίθεσης γεννιέται
ταυτόχρονα με τη γένεση της στρατηγικής και την ίδια
στιγμή όπου διαπιστώνεται ότι ο πόλεμος αποτελεί μέρος
μίας πολιτικής επικοινωνίας. Έτσι η άμυνα και η επίθε

ση, ως μορφές διεξαγωγής πολέμου, δείχνουν με μόνη
την ύπαρξή τους ότι έχει ήδη επιτελεστεί η μετάβαση από
τον αμιγή στον πραγματικό πόλεμο. Από την ανάλυση
της διαλεκτικής μεταξύ άμυνας και επίθεσης προκύπτουν
δύο συμπεράσματα που τέμνονται με κεντρικές θέσεις
της θεωρίας του πολέμου. Επιβεβαιώνεται ο νόμος της
αναγκαίας παρουσίας στοιχειακών δυνάμεων μέσα στον
πόλεμο και προσφέρεται μία εξήγηση των παύσεων μέσα
στην πορεία της διεξαγωγής του πολέμου, ως συνέπεια
της υπεροχής της άμυνας απέναντι στην επίθεση.
Ο απόλυτος πόλεμος συνίσταται στον αφοπλισμό του
αντιπάλου ώστε να υποταχθεί στη θέληση μας ενώ πα

ράλληλα και εκείνος με τη σειρά του επιδιώκει τον δικό
μας αφοπλισμό συνεπώς κινδυνεύουμε όσο δεν έχουμε
επιτύχει τον αφοπλισμό του αντιπάλου. Με τον τρόπο
αυτό στον ιδεατό τύπο του αμιγούς πολέμου η βία κλι

μακώνεται μέχρι τον πλήρη αφοπλισμό του αντιπάλου.
Ωστόσο ο απόλυτος πόλεμος είναι ένα θεωρητικό κατα

σκεύασμα και δεν αντιπροσωπεύει την πραγματικότητα
καθώς εδώ υπεισέρχονται περιορισμοί με τον παράγοντα
της τριβής να επαναφέρει τη σύγκρουση στο πεδίο του
πραγματικού πολέμου. Με την έννοια του απόλυτου πο

λέμου υπογραμμίζεται η ενδημική τάση προς κλιμάκωση
της βίας στον πόλεμο. Οι περιορισμοί στον πραγματικό
πόλεμο οφείλονται σε τρεις λόγους:
• Ο πόλεμος δεν είναι μια μεμονωμένη πράξη αφού
είναι αποτέλεσμα μιας πολιτικής διαδικασίας ανάμε

σα σε αντιπάλους που γνωρίζονται μεταξύ τους και
ο καθένας υφίσταται σε πλεονεκτήματα και περιορι

σμούς.
• Ο πόλεμος δεν συνίσταται σε ένα μοναδικό και σύ

ντομο πλήγμα (κατά το παράδειγμα της αρχαίας
οπλιτικής μάχης-πολέμου) αλλά μεσολαβούν διάφο

ρα στάδια, επιχειρήσεις και χρονικές παύσεις.
• Ο πόλεμος δεν είναι σχεδόν ποτέ απόλυτος στο απο

τέλεσμα του καθώς ο ηττημένος μπορεί να ελπίζει
ότι θα πάρει τη ρεβάνς.
Ο ορισμός του πολέμου δεν είναι το αντίθετο της
πραγματικότητας του, παρά μόνον η εννοιολογική απο

μόνωση και συμπύκνωση των υπαρξιακών παραγόντων,
οι οποίοι τον προκαλούν και συνάμα συνιστούν τον πυρή

να του. Όμως τα στοιχεία τούτα μπορούν να συλληφθούν
στην καθαρή τους κατάσταση μονάχα όταν πραγματοποι

ηθεί ο διαχωρισμός τους. Ο ορισμός του πολέμου είναι
αφηρημένος επειδή διαμορφώνεται μέσα σε μιαν διερ

γασία διαχωρισμού, διεργασία αφαιρετική, και όχι επειδή
αναφέρεται ο ίδιος σε κάτι αφηρημένο. Η αφαίρεση μέσα
στην έννοια του πολέμου συνίσταται στο γεγονός ότι
κατά την μεθοδολογικά αυτονόητη αναζήτηση των ειδο

ποιών γνωρισμάτων του πολέμου αρχικά αφήνονται απ’
έξω οι παράγοντες οι οποίοι εμποδίζουν τη διαιώνιση και
την πανταχού παρουσία της εχθρότητας και της ακραίας
βίας, Ο ιδεώδης τύπος συνοψίζει αληθινά την αυθεντική
πραγματικότητα του πολέμου, ενώ ό,τι ονομάζεται συ

νήθως «πραγματικότητα του πολέμου» δεν είναι τίποτε
άλλο από την πραγματικότητα των διαφόρων πολέμων
στη μοναδικότητα τους.