Αγία Σοφία - Σουμελά: Double score του Ερντογάν - Ήττα Αθήνας Μόσχας

Αγία Σοφία – Παναγιά Σουμελά: Το double score του Ερντογάν και το “στρίμωγμα” του Οικουμενικού Πατριαρχείου – Ήττα Αθήνας και Μόσχας

Σε εξαιρετικά δύσκολη θέση φαίνεται πως βρίσκεται ο Οικουμενικός Πατριάρχης, Βαρθολομαίος, καθώς και συνολικότερα η Δυτική, αλλά και η ελληνική Διπλωματία, μετά την διπλή κίνηση Ερντογάν, αφενός να μετατρέψει σε τζαμί το μουσείο της Αγίας Σοφίας, αφετέρου να καλέσει το Πατριαρχείο για να κάνει λειτουργία στην Παναγιά Σουμελά.

Ως γνωστόν, το τουρκικό κράτος, μέσα σε πανηγυρικούς τόνους, πρωτοστατούντος του ιδίου του Ταγίπ Ερντογάν, άνοιξε την εκκλησία της Παναγιάς Σουμελά, μετά από πολυετείς εργασίες συντήρησής της.

Ηταν ηλίου φαεινότερον ότι ο Τούρκος πρόεδρος προέβη σε αυτή την κίνηση, προκειμένου να εξισορροπήσει τις εντυπώσεις μετά τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί. Πολύ περισσότερο, για να στείλει μήνυμα στην Ελλάδα και διεθνώς, πως, παρά τις κατηγορίες που εκτοξεύονται σε βάρος του για “εξισλαμισμό” της Τουρκίας και για ασέβεια ιστορικών μνημείων του Χριστιανισμού, ο ίδιος, αντίθετα, είναι υπέρ της ανεξιθρησκείας και του σεβασμού των άλλων θρησκειών.

Αν και η μετατροπή του -ύψιστου συμβολισμού- μνημειου της Αγίας Σοφίας, προκάλεσε, και συνεχίζει να προκαλεί, μεγάλο θόρυβο στην Ελλάδα και διεθνώς, η πανηγυρική κίνηση Ερντογάν για την Παναγιά Σουμελά, αυτού του επίσης ιδιαίτερα μεγάλης σημασίας συμβόλου του Χριστιανισμού, πέρασε στα ψιλά.

Κι’ όμως, πρόκειται για μια άκρως σοβαρη κίνηση στη σκακιέρα της Αγκυρας. Οχι μόνον διότι κατ’ αυτό τον τρόπο επιχειρεί να “στριμώξει” τον Οικουμενικό Πατριάρχη, αλλά και επειδή, έτσι προσπαθεί να εκτονώσει τις διεθνείς αντιδράσεις για την Αγία Σοφία, και να κλείσει τα στόματα όσων στη Δύση και στην Ελλάδα -αλλά και στη Ρωσία- του ασκούν δριμύτατη κριτική.

Στριμωγμένος ο Πατριάρχης

Οπως ήταν αναμενόμενο, μετά την Αγιά Σοφία, με την παράδοση της Παναγιάς Σουμελά, o Ταγίπ Ερντογάν, προκειμένου να δείξει ότι σέβεται τις άλλες θρησκείες και τους φορείς τους, με πιο χαρακτηριστικό το Οικουμενικό Πατριαρχείο, επέτρεψε να γίνει λειτουργία στην Παναγια Σουμελά τον δεκαπενταύγουστο. Κάτι που δεν γινόταν τα τελευταία χρόνια, παρ’ ότι επανειλημμένως είχε ζητηθεί από τους τουρκικές αρχές.

Το Πατριαρχείο, από τη μεριά του, δεν θα μπορούσε να αρνηθεί κάτι τέτοιο, παρ’ ότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης, ο οποίος κανονικά θα έπρεπε να κάνει τη λειτουργία, τελικώς δεν θα την κάνει.

Ο λόγος είναι προφανής. Μετά από την τόσο μεγάλη προσβολή -και- προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο, με τη μετατροπή της Αγιάς Σοφίας σε τζαμί, εάν δεχόταν κάτι τέτοιο ο κ.Βαρθολομαίος, θα υφίστατο νέο πλήγμα στο προφίλ του. Πλήγμα, που έχει δεχτεί και με τις συγκεκαλυμμένες -πλην όμως, σαφείς- επιθέσεις της Μόσχας, με αφορμή τη μετατροπή του μουσείου σε τζαμί.

Ετσι, σε ανακοίνωση της Πρωτοσυγγελλίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου αναφέρεται: “Εὐχαρίστως ἀνακοινοῦται, ὅτι κατόπιν νεωτέρου ἐγγράφου τῆς Νομαρχίας Τραπεζοῦντος, ἀλλά καί σχετικῆς ἀνακοινώσεως τοῦ Ἐξοχωτάτου κυρίου Προέδρου τῆς Τουρκικῆς Δημοκρατίας, ἐπετράπη ἡ τέλεσις τῆς Θείας Λειτουργίας ἐν τῇ Ἱερᾷ Μονῇ Παναγίας Σουμελᾶ κατά τήν ἑορτήν τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου.

Τήν πανηγυρικήν αὐτήν Λειτουργίαν θά τελέσουν κατά τήν μεγάλην Θεομητορικήν ἑορτήν οἱ Σεβ. Μητροπολῖται Καλλιουπόλεως καί Μαδύτου κ. Στέφανος, Σηλυβρίας κ. Μάξιμος καί Ζάμπιας κ. Ἰωάννης, Ἱεράρχης τοῦ Πατριαρχείου Ἀλεξανδρείας.

Ἡ Α. Θ. Παναγιότης ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης κ. κ. Βαρθολομαῖος τήν 28ην τ. μ. ἐπεκοινώνησε τηλεφωνικῶς πρός τόν Ἐξοχώτατον Πρόεδρον κ. Recep Tayyip Erdoğan καί τόν ηὐχαρίστησε διά τά γενόμενα ἐν τῇ ὡς ἄνω ἱστορικῇ Μονῇ συστηματικά ἀνακαινιστικά ἔργα καί, ἐπί τῇ εὐκαιρίᾳ, διεβίβασεν εἰς αὐτόν τάς εὐχάς καί τά συγχαρητήρια τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καί τῆς περί αὐτό ἐνταῦθα Ὁμογενείας διά τήν ἐπί θύραις ἑορτήν τῶν θυσιῶν (Kurban Bayramı)”.

Αγία Σοφία – Σουμελά: Double score του Ερντογάν

Προς άγραν ψήφων της Ομογένειας

Μπορεί, λοιπόν, πολλοί να παρουσιάζουν τον Τ.Ερντογάν ως ταύρο εν υαλοπωλείω, πλην όμως, όλα δείχνουν ότι ακολουθεί ένα καλά προσχεδιασμένο πρόγραμμα.

Ως εκ τούτου, ουδείς θα εκπλαγεί ακόμα και στην -υποθετική- περίπτωση που κάποια στιγμή εξαγγείλει το άνοιγμα της Σχολής της Χάλκης. Μόνο και μόνο για να πείσει διεθνώς ότι σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις θρησκευτικές ελευθερίες και τις μειονότητες.

Εξάλλου, έτσι προσφέρει το κατάλληλο άλλοθι στον Ντόναλντ Τράμπ, ο οποίος, ως γνωστόν, επανειλημμένως έχει εκφραστεί με τα καλύτερα λόγια για τον “φιλο” του, τον Ταγίπ Ερντογάν.

Να σημειωθεί πως πρόσφατα, όταν ο αρχιεπίσκοπος Αμερικής, Ελπιδοφόρος, συναντήθηκε με τον πρόεδρο των ΗΠΑ στον Λευκό Οίκο, ο Ν.Τράμπ, ναι μεν δήλωσε “ενοχλημένος” και “προβληματισμένος” για το θέμα της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δη των θρησκευτικών ελευθεριών των μειονοτήτων στην Τουρκία,

αλλά επί της ουσίας της ταμπακιέρας, ούτε καν μπήκε στον κόπο να πιέσει την Τουρκία, τόσο για να αναιρέσει την απόφασή της για την Αγία Σοφία, όσο και για να περιορίσει τις προκλητικές ενέργειές της στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο.

Κατά τα λοιπά, ως συνήθως, εξέφρασε τη συμπαράστασή του στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και προσωπικά στον πατριάρχη, Βαρθολομαίο. Κοντολογίς, στη συνάντηση που διήρκεσε μόλις δέκα πέντε λετπά, και ουσιαστικά έγινε μόνο και μόνο για τη φωτογράφηση,

ο πρόεδρος των ΗΠΑ περιορίστηκε σε ευχολόγια, με προφανή στόχο να αποσπάσει τις ψήφους της Ομογένειας στις προεδρικές εκλογές τον ερχόμενο Νοέμβριο. Να σημειωθεί πως τον Ελπιδοφόρο συνόδευε ο γενικός επίτροπος της Αρχιεπισκοπής Αμερικής, Αλέξανδρος Καρλούτσος, γνωστός για τις στενότατες “διασυνδέσεις” του με το αμερικανικό κατεστημένο.

Αθήνα και Μόσχα βαριά ηττημένες

Μπορεί, λοιπόν, η ελληνική κυβέρνηση να διαφημίζει την τηλεφωνική συνομιλία του Ελληνα πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, με τον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντίμηρ Πούτιν, προ εβδομάδος, ως ιδιαιτέρως σημαντική, αλλά στην πραγματικότητα σχεδόν το σύνολο των μεγάλων Δυτικών χωρών, αν δεν γύρισε την πλάτη στις ελληνικές διαμαρτυρίες για την Αγία Σοφία, τουλάχιστον αντέδρασε υποτονικά.

Σε αντίστοιχο μήκος κύματος με τη Δύση, αν και με διαφορετικά κίνητρα, κινήθηκε και η ρωσική πλευρά, η οποία ευθέως έφτασε στο σημείο να πει ότι η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί είναι εσωτερική υπόθεση της Τουρκίας. Κάτι που, εμμέσως πλην σαφέστατα, άφησε να εννοηθεί και σειρά Δυτικων χωρών.

Σε σημείο, μάλιστα, να εκμεταλλευτεί αυτό το “επιχείρημα” ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, ο οποίος, εσχάτως, ενώπιον της Ισπανίδας υπουργού Εξωτερικών, κατά τη διάρκεια της κοινής συνέντευξης Τύπου τους, είπε ότι η Ισπανία και άλλες χώρες αποδέχονται πως η Αγία Σοφία είναι ζήτημα κυριαρχίας της Τουρκίας.

Και, βέβαια, ούτε λέξη αντίθεσης σε αυτό το “επιχείρημα” δεν ακούστηκε από την κ.Αράνχα Γκονζάλες Λάγια, η οποία αμέσως μετά την επίσκεψή της στην Τουρκία, ήλθε στην Αθήνα για να συναντηθεί με τον Ελληνα πρωθυπουργό και τον υπουργό Εξωτερικών.

Ακόμα και η “φίλη” και “εταίρος” Ισπανία, πάντως, προτίμησε πρώτα να στείλει την υπουργό Εξωτερικών της στην Τουρκία και μετά στην Ελλάδα. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, μάλιστα, τόσο η Ισπανία, όσο και σειρά άλλων μεγάλων ευρωπαϊκών πρωτευουσών, κλίνουν περισσότερο υπερ των τουρκικών θέσεων και για το θέμα της Αγίας Σοφίας και για τα ελληνοτουρκικά.

Η Μόσχα, από τη μεριά της, η οποία, κατά τα λοιπά, θέλει να εμφανίζεται ως προστάτης των απανταχού Ορθοδόξων, με τη στάση που κράτησε στο θέμα της Αγίας Σοφίας, μάλλον έχασε τη μεγάλη ευκαιρία για να παρουσιάζεται ως διεκδικητής των πρωτείων της Ορθοδοξίας ανά την οικουμένη.

Τέτοια ευκαιρία, σαν την Αγία Σοφία, δεν εμφανίζεται συχνά. Και από τη στιγμή που η Μόσχα, εμμέσως πλην σαφώς, σιώπησε στο θέμα της μετατροπής του μουσείου σε τζαμί, έχασε μια μοναδική ευκαιρία για να προβάλλεται ως η ηγέτιδα δύναμη της Ορθοδοξίας. Τώρα πλέον, από τη στιγμή που η Αγία Σοφία, έγινε τζαμί, είναι πολύ αργά για τη Μόσχα.

Η ρωσική ηγεσία εγκλωβίστηκε, εξαιτίας τόσο της “λυκοσυμμαχίας” της Μόσχας με την Αγκυρα στη Μέση Ανατολή, η οποία συχνά – πυκνά μετατρέπεται σε εκατέρωθεν σκληρά κτυπήματα κάτω από τη ζώνη, όσο και της εχθρότητας που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια μεταξύ του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του Πατριαρχείου της Μόσχας.

Αιτία, ως γνωστόν, είναι η αναγνώριση της “αυτοκεφαλίας” της σχισματικής -κατά τη Μόσχα- ουκρανικής Εκκλησίας. Μια κίνηση, στην οποία, όπως υποστηρίζει η Μόσχα, προέβη ο πατριάρχης, Βαρθολομαίος, καθ’ υπόδειξη της Ουάσιγκτον. Αναμφισβήτητα, η Ουάσιγκτον έχει επενδύσει με πολύ χρήμα, στρατιωτική και πολιτική ενίσχυση, στην Ουκρανία. Και σίγουρα επεδίωκε την -με κάθε τρόπο- αναγνώριση της ουκρανικής Εκκλησίας.

Από την άλλη, ωστόσο, εξίσου βέβαιον είναι ότι οι σχέσεις Οικουμενικού Πατριαρχειου – Πατριαρχειου Μόσχας είχαν αρχίσει να υποτροπιάζουν πριν ακόμα από την αναγνώριση της αυτοκεφαλείας. Κατά ασφαλείς πληροφορίες, ο κ.Βαρθολομαίος θεωρούσε ότι η Μόσχα τον υποσκάπτει. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, είχαν γίνει ορισμένες σημαντικές προσπάθειες γεφύρωσης των διαφορών, προ διετίας, από την Αθήνα, αλλά, όπως φαίνεται εκ του αποτελέσματος, δεν απέδωσαν.

Μένει να φανεί τώρα, βέβαια, εάν η Μόσχα θα εισπράξει από την Αγκυρα ανταλλάγματα για αυτή την έμμεση στήριξή της στη μετατροπή της Αγιάς Σοφίας σε τζαμί. Εάν, δηλαδή, ο Τ.Ερντογάν θα ευνοήσει τις ρωσικές επιθυμίες για “ψαλίδισμα” του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Ενδιαφέρον θα’ χει, τέλος, να δούμε εάν θα υπάρξει, ενδεχομένως, ισχυρή ρωσική παρουσία στην Παναγιά Σουμελά τον δεκαπενταύγουστο, όπως επίσης και αν θα μεταφερθούν εκεί “πιστοί” από την Ελλάδα, με χρηματοδότηση γνωστών “κύκλων” που σχετίζονται με τον ρωσικό παράγοντα (!).

Αγία Σοφία – Σουμελά: Double score του Ερντογάν