14 Ιουνίου 1942: Υποπλοίαρχος Τρουπάκης κατέλαβε ιστιοφόρο με λέμβο!  Ένα χρόνο μετά, πεθαίνει μαχόμενος ηρωικά με το υποβρύχιο «Κατσώνης»

Στις 14 Ιουνίου 1942 το υποβρύχιο «Παπανικολής» με Κυβερνήτη τον Αντιπλοίαρχο Αθανάσιο Σπανίδη βυθίζει στο Πόρτο Κάγιο αγκυροβολημένο ιστιοφόρο εβδομήντα τόνων.

Η κατάληψη του ιστιοφόρου έγινε με λέμβο στην οποία ήταν επικεφαλής ο Ανθυποπλοίαρχος Στέφανος Τρουπάκης.

Ο Τρουπάκης οδήγησε το ιστιοφόρο έξω από τον λιμένα όπου το καταβύθισε με εμβολισμό ο αναμένων «Παπανικολής». Στην φωτογραφία εικονίζεται το υποβρύχιο «Παπανικολής» κατά την διάρκεια του πολέμου στην Μέση Ανατολή (φωτ. αρχείο Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος).

 

Υποπλοίαρχος Τρουπάκης: Πέθανε ηρωϊκά μαχόμενος

Ένα χρόνο αργότερα, ο υποπλοίαρχος πια Στέφανος Τρουπάκης, μαζί με τον αντιπλοίαρχο Βασίλειο Λάσκο και τον υποπλοίαρχο Σοφοκλή Μυκόνιο πέφτουν στις 13 προς 14 Σεπτεμβρίου 1943 υπέρ πίστεως και πατρίδος κατά την βύθιση του υποβρύχιου «Κατσώνης», όπου υπηρετούσαν κοντά στην Σκιάθο ενώ εκτελούσε περιπολία.

του Αντιναυάρχου ε.α. Ξενοφώντος Μαυρογιάννη Π.Ν.

Όλη την Παρασκευή ο «Κατσώνης» περιπολεί εν καταδύσει. Προσπαθεί με τα υδρόφωνα να ακούσει θόρυβο προπέλας. Εις μάτην. Περί τις 3 το απόγευμα ανεβαίνει σε περισκοπικό βάθος. Ξαφνικά ακούγεται βροντώδης η φωνή του Λάσκου, που παρατηρούσε από
το περισκόπιο προς τον πηδαλιούχο.

– Πορεία αυτού που είσαι. Πρόσεχε! Καμία παρατιμονιά. Λίγα λεπτά σιωπή και αγωνία. Μετά ο Λάσκος αφήνει το περισκόπιο και με ανακούφιση λέει:
– Φτηνά τη γλυτώσαμε. Μόλις περάσαμε ανάμεσα από δύο επιπλέουσες νάρκες.

Φαίνεται θα είχαν αποσπαστεί από συμμαχικό ναρκοπέδιο. Ο «Κατσώνης» αυτή τη φορά ήταν τυχερός.
Ήσυχες και άκαρπες πέρασαν οι υπόλοιπες ώρες μέχρι που έπεσε το λυκόφως. Ούτε το περισκόπιο διέκρινε τίποτα, ούτε και τα υδρόφωνα σημείωσαν κάποια ηχώ. Τότε ο Λάσκος αποφασίζει να αναδυθεί και να πλεύσει προς Ικαρία.

Έπρεπε, άλλωστε, να φορτίσει και τους συσσωρευτές. Με την ανάδυση βρέθηκε δίπλα σ’ ένα μικρό ιστιοφόρο το οποίο είχε εντοπίσει προηγουμένως με το περισκόπιο, από το οποίο θέλησε να πάρει πληροφορίες.

Ήταν πρακτική των Υποβρυχίων να κάνουν, ενίοτε, γνωστή στον εχθρό την παρουσία τους
σε συγκεκριμένες περιοχές για να προκαλούν σύγχυση στη ναυσιπλοΐα. Άλλωστε, επρόκειτο αμέσως να εγκαταλείψει τον τομέα εκείνο.

Με το που ανέβηκε στη γέφυρα ο Λάσκος διέκρινε στο βάθος προς το Βορρά καπνό πλοίου που προερχόταν, προφανώς, από τη Θεσσαλονίκη. Αμέσως όλοι στη γέφυρα με μια φωνή, φώναξαν: «Είναι το Simfra». Την πεποίθησή τους αυτή επιβεβαίωσαν και οι ναύτες του ιστιοφόρου που είχαν αποπλεύσει από τη Θεσσαλονίκη το προηγούμενο βράδυ.

Αμέσως ο Λάσκος λέει στο ιστιοφόρο να απομακρυνθεί, διατάζει κατάδυση του Υποβρυχίου,
πολεμική έγερση και προετοιμασία των πρωραίων και πρυμναίων τορπιλοσωλήνων. Μία βλάβη στο δεξιό ηλεκτροκινητήρα άφησε το Υποβρύχιο ακυβέρνητο, ευτυχώς όμως, αποκαταστάθηκε γρήγορα.

Ώρα 8 το βράδυ ο «Κατσώνης» αναδύεται και πάλι επειδή η παρατήρηση από το περισκόπιο ήταν αδύνατη λόγω του σκότους και πλέει ολοταχώς προς τον εχθρό. Οι ομοχειρίες του πυροβόλου και των δύο πολυβόλων καταλαμβάνουν τις θέσεις τους.

Στη γέφυρα εκτός του Κυβερνήτου βρίσκονται οι ο υποπλοίαρχος Τρουπάκης, ο υποπλοίαρχος Μυκόνιος και ο έφεδρος Σημαιοφόρος Παύλος Λαμπρινούδης. Ο Ύπαρχος Ηλίας Τσουκαλάς βρίσκεται στο Κεντρικό Διαμέρισμα του Υποβρυχίου, όπως προβλέπεται κατά το συναγερμό, για να συντονίζει τις διαταγές του Κυβερνήτου.

Το υποτιθέμενο «Simfra» ήταν μία γερμανική ανθυποβρυχιακή κορβέτα 1.000 τ., η UJ-2101 που σε λίγο άρχισε να εκπέμπει, με τη συσκευή εντοπισμού υποβρυχίων, το ASDIG (anti-submarine detectionindicator gear).

Συγχρόνως η πρώτη δέσμη βομβών βάθους πέφτει στη θάλασσα. Το Υποβρύχιο τραντάζεται ολόκληρο, οι αρμοί του τρίζουν, σπάνε οι λαμπτήρες φωτισμού και απλώνεται πυκνό σκοτάδι.

Κρότοι και χτύποι ακούγονται από τα διάφορα διαμερίσματα. Το Υποβρύχιο, όμως, κρατιέται στο βάθος του και ενεργοποιείται ο βοηθητικός φωτισμός. – Αναφορά βλαβών, διατάζει ο Κυβερνήτης. Πρέπει να πληροφορηθεί αμέσως για τις ζημιές του σκάφους.

Πριν προλάβει να λάβει τις αναφορές από τα διαμερίσματα, το Υποβρύχιο δέχεται δεύτερη και αμέσως τρίτη δέσμη βομβών πολύ κοντά. Η τελευταία 3 ήταν φοβερή. Το σκάφος κλυδωνίζεται σαν τρελό, όλοι χάνουν την ισορροπία τους, πέφτουν κάτω, χτυπιούνται στους μπουλμέδες.

Οι πυξίδες ανατράπηκαν. Κόλλησαν τα πηδάλια, έσπασαν τα βαθύμετρα και σημειώθηκαν βραχυκυκλώματα. Η πρυμναία κάθοδος και η κάθοδος του πυργίσκου άνοιξαν και η θάλασσα με ορμή κατέκλυζε το πλοίο.

Από τον κλονισμό έσπασαν οι συσσωρευτές (μπαταρίες), χύθηκε το θειικό οξύ, ανακατεύτηκε με το νερό και άρχισαν οι αναθυμιάσεις. Φαρμακεροί καπνοί που ερεθίζουν τα πνευμόνια και μετά από λίγο φέρνουν το θάνατο από ασφυξία.

Ο Λάσκος αντιλαμβάνεται αμέσως την κατάσταση. Οι διαρροές ήταν τόσο μεγάλες που σε λίγο θα έστελναν το Υποβρύχιο οριστικά στο βυθό. Αλλά και αυτό να μη γινόταν οι αναθυμιάσεις από το θειικό οξύ θα σκότωναν όλο το πλήρωμα, μέσα σε λίγα λεπτά.

Δεν απέμενε επομένως καμία άλλη λύση από την ανάδυση. Και αυτό κάνει ο Λάσκος. Διατάζει γενική εκδίωξη των θαλασσερμάτων και ανάδυση. Όλες αυτές οι κινήσεις ήταν λογικές και αυτό θα έκανε κάθε Κυβερνήτης στη θέση του.

Το Υποβρύχιο ανεβαίνει στην επιφάνεια, το άνοιγμα, όμως, της καθόδου του πυργίσκου παρουσίασε εμπλοκή και χρειάστηκε η χρήση λοστού για να ανοίξει και να ανέβουν στη Γέφυρα ο Κυβερνήτης και η ομοχειρία του πυροβόλου.

Στην κατάσταση που βρισκόταν ο «Κατσώνης» και προ του πανίσχυρου εχθρού δεν είχε πολλές επιλογές από το να παραδοθεί. Όμως, ο Βασίλης Λάσκος δεν ήταν απ’ αυτούς που παραδίνονται.

Τέτοια ντροπή δεν μπορούσε να αντέξει η ελληνική ψυχή του. Αλλά ούτε και το πλήρωμα μπορούσε να δει να υποστέλλεται η σημαία του Υποβρυχίου τους. Δεν είχε καλά-καλά προλάβει να αναδυθεί ο λαβωμένος «Κατσώνης» και ο υποπλοίαρχος Τρουπάκης με την ομοχειρία του πρωραίου πυροβόλου αιφνιδιάζουν τον εχθρό με τις πρώτες επιτυχείς βολές.

Ταυτόχρονα, ο Σημαιοφόρος Λαμπρινούδης και ο Υποκελευστής Α΄ Σηματωρός Σ. Χουρίδης βάλλουν με το πρυμναίο πολυβόλο.

Οι Γερμανοί στην αρχή ξαφνιάστηκαν από το ελληνικό θάρρος. Δεν περίμεναν ποτέ πως το αντίπαλο Υποβρύχιο θα αναδυόταν και πολύ περισσότερο ότι θα έδινε πραγματική ναυμαχία. Η εχθρική κορβέτα αναπόδισε για λίγο και άρχισε, αμέσως, καταιγιστικό πυρ κατά του «Κατσώνη».

Πληγώνεται βαριά ο Υποκελευστής Χουρίδης. Ο έφεδρος Σημαιοφόρος Λαμπρινούδης μαζί με τον σκοπευτή του πυροβόλου Κελευστή Πυρ. Λεωνίδα Στάμου πέφτουν νεκροί. Ο
Λάσκος πηδάει από τη Γέφυρα στο πυροβόλο για να βοηθήσει την ομοχειρία.

Φονεύεται και ο Υποπλοίαρχος Τρουπάκης, ενώ του Κελευστού Αρμ. Μ. Γκιόκα κόβεται το πόδι. Τη γέμιση του πυροβόλου κάνει τώρα ο ίδιος ο Κυβερνήτης. Καθώς ήταν
πανύψηλος και δεν προφυλασσόταν, ένα εχθρικό βλήμα τον ρίχνει νεκρό δίπλα στο πυροβόλο πάνω στο αγαπημένο του Υποβρύχιο που περνούσε τις
τελευταίες στιγμές αγωνίας του.

Ολόγυρα η θάλασσα έβραζε από τις οβίδες της κορβέτας. Τα βλήματα των πολυβόλων γάζωναν με τον απαίσιο ξερό τους κρότο το κατάστρωμα του Υποβρυχίου. Τα ελάσματα γύρω από τον πυργίσκο είχαν ερυθροπυρωθεί. Η καταστροφή ήταν πλήρης.

Δημήτρης Βίτσας: Το μήνυμα στην Τουρκία