Το Πεζικό στην αρχαία Αθήνα & η πρώτη πολεμική ιαχή που καθιερώθηκε από τον στρατηγό Μιλτιάδη, ο οποίος επινόησε το «βήµα εφόδου»

Το Πεζικό στην αρχαία Αθήνα

Στην αρχαία Αθήνα, η στράτευση των πολιτών ήταν συνδεδεμένη με τα πολιτικά τους δικαιώματα. Υπόχρεοι ήταν όλοι οι άρρενες πολίτες, πλην βουλευτών και κρατικών υπαλλήλων. Η υποχρέωση διαρκούσε από το 18ο έως το 60ό έτος της ηλικίας τους.

Από το 18ο έως το 20ό έτος γινόταν η στρατιωτική εκπαίδευση αλλά και η διαμόρφωσή τους ως Αθηναίων πολιτών. Από το 18ο – 20ό έτος και από το 51ο έως το 60ό επάνδρωναν ένα είδος εθνοφρουράς και επιστρατεύονταν για την άμυνα της Αττικής.

Η στρατολόγηση των Αθηναίων γίνονταν από τις φυλές. Κάθε φυλή συγκροτούσε μια μονάδα που ονομαζόταν «τάξις» και τη διοικούσε ο στρατηγός της φυλής. Κάθε τάξη είχε 10 λόχους, που τους διοικούσαν οι λοχαγοί.

Υποδιαίρεση του λόχου, ήταν οι δεκάδες και οι πεντάδες. Το σύστημα αυτό στρατολόγησης αφορούσε το βαρύ Πεζικό, τη φάλαγγα οπλιτών, που αποτελούσε την κύρια δύναμη του στρατού των Αθηναίων.

Σε αυτή στρατεύονταν οι Αθηναίοι των ανωτέρων τάξεων που μπορούσαν να προμηθευτούν το δαπανηρό οπλισμό του οπλίτη. Οι θήτες στρατεύονταν σπάνια ως ψιλοί και συνήθως
υπηρετούσαν στο στόλο.

Στα μέσα του 5ου αι. οργάνωσαν και το ελαφρύ Πεζικό με 1.200 τοξότες. Ύστερα όμως από τις βαριές απώλειες που είχε κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο αντικαταστάθηκε από
μισθοφόρους. Στις αρχές του 4ου αι., ο Ιφικράτης οργάνωσε το νέο σώμα των πελταστών.

Ο στρατός των Αθηναίων αποτελούνταν από Πεζικό και μόνο μετά από τους Μηδικούς πολέμους συγκρότησαν αρχικά μια δύναμη 360 ιππέων και το 440 π.Χ. έφτασε τους 1.000 ιππείς.

Το Πεζικό των Αθηναίων ήταν εξοπλισμένο, με κράνος, θώρακα, ασπίδα, δόρυ (με σιδερένια ή χαλύβδινη αιχμή) και ξίφος. Το δόρυ ήταν μήκους 2 μέτρων και ήταν ελαφρύ και εύκολο στο χειρισμό.

Την αθηναϊκή παράταξη αποτελούσαν λόχοι συμπαραταγμένοι, οι οποίοι σχημάτιζαν φάλαγγα δέκα αλλεπάλληλων ζυγών, με διάστημα και βάθος από άνδρα σε άνδρα, ενός βήματος.

Η πρώτη πολεμική ιαχή

Ο Μιλτιάδης επινόησε το «βήµα εφόδου», που συνδυαζόταν µε την «πολεμική ιαχή», δηλαδή οι Αθηναίοι εκτελούσαν επίθεση κραυγάζοντας πολεμικές ιαχές, όπως «αλαλά,
ελελεύ» κ.λπ.

Η Μάχη του Μαραθώνα 490 π.Χ. αποτελεί ένα μνημείο εφαρμογής νέων τακτικών Πεζικού (της φάλαγγας οπλιτών), στο πεδίο της μάχης μετά από σωστή εκτίμηση της
καταστάσεως.

Ειδικότερα, ο Μιλτιάδης δε διατήρησε το ίδιο βάθος ζυγών σε όλο το μέτωπο, (οικονομία δυνάμεων και συγκέντρωση σε επιλεγμένο σημείο), έκανε κατανομή των αποστολών και κάθε τμήμα της παράταξης έλαβε διαφορετική αποστολή. Εισήγαγε την κίνηση τμημάτων της φάλαγγας σε περισσότερες της μιας κατευθύνσεις.

Η αθηναϊκή φάλαγγα σε αυτή τη μάχη, δε βασίζεται στην αρχή της πυκνότητας αλλά στην αρχή της ευκαμψίας και της δυνατότητας ελιγμών.

Τα ελληνικά άκρα απώθησαν τα περσικά, ενώ το κέντρο υποχωρούσε ελάχιστα, ώστε να σχηματισθεί ένα είδος ηλάγρας (=τανάλιας), που μέσα στις δαγκάνες της (διπλής υπερκέρασης), έκλεισε τον περσικό στρατό.

Ο ελιγμός αυτός θα βρει αργότερα πολλούς μιμητές. Θα τον επαναλάβει ο Αννίβας στις Κάννες, ο Μπλύχερ στο Βατερλό, ο Μόλτκε στο Σεντάν, ο Λούντεντορφ στις Μαντζουριανές
λίμνες, ο Αϊζενχάουερ στη Μάχη της Γαλλίας.

Δημήτρης Βίτσας: Το μήνυμα στην Τουρκία