Το Πεζικό στο στρατό της Αρχαίας Σπάρτης – Γιατί φορούσαν κόκκινο μανδύα – Γιατί πρωτοστάτης και ουραγός είχαν μεγάλη αξία στο στράτευμα

Το Πεζικό στο στρατό της Αρχαίας Σπάρτης

Στην Αρχαία Σπάρτη συγκριτήθηκε ο πρώτος τακτικός στρατός στον κόσμο. Οι νέοι Σπαρτιάτες λάμβαναν δημόσια στρατιωτική αγωγή από το 7ο έτος της ηλικίας τους.

Από το 18ο έτος έως και το 60ό έτος της ηλικίας τους βρίσκονταν σε διαρκή επιστράτευση, προκειμένου να αντιμετωπίσουν είτε εξωτερικούς εχθρούς είτε να μην επιτρέψουν την επανάσταση των ειλώτων.

Η ζωή κάθε νέου ήταν αφιερωμένη στη γυμναστική και στη στρατιωτική άσκηση.
Με αυτόν τον τρόπο η Σπάρτη, κατάφερε να αποκτήσει έναν στρατό μοναδικό για τις στρατιωτικές του αρετές, τη σιδηρά πειθαρχία, την αντοχή και τη μαχητική ικανότητα.

Τη βασική δύναμη του στρατού των Σπαρτιατών αποτελούσαν οι οπλίτες, το βαρύ Πεζικό, διαιρεμένο σε μονάδες, ανάλογα με τις φυλές αρχικά και ανάλογα με τις κώμες της Σπάρτης αργότερα.

Το σύνολο των Σπαρτιατών και μετά το 464 π.Χ. και των περίοικων, χωρίς καμία εξαίρεση, ήταν υποχρεωμένοι στην αναγκαστική στρατολόγηση. Οι περίοικοι υπηρετούσαν σε
μικτές μονάδες στις οποίες οι Σπαρτιάτες ήταν οι επίλεκτοι μαχητές και οι βαθμοφόροι.

Ένα χαρακτηριστικό του σπαρτιατικού στρατού ήταν ότι περιελάμβανε τμήμα επίλεκτων πολεμιστών, τους «ιππείς», οι οποίοι όμως ήταν πεζοί και αποτελούσαν τη φρουρά του βασιλιά.

Η ανώτερη στρατιωτική μονάδα, αρχικά καλούνταν λόχος και υπήρχαν 5 λόχοι, ένας από κάθε κώμη της Σπάρτης (οι οποίοι στη συνέχεια έγιναν 6). Αργότερα, ο στρατός αναδιοργανώθηκε και η βασική μονάδα λεγόταν «μόρα».

Η κάθε «μόρα» διαιρούνταν σε 4 λόχους, κάθε λόχος σε 4 πεντηκοστύες και κάθε πεντηκοστύς σε 4 ενωμοτίες των 32 οπλιτών, οι οποίοι παρατάσσονταν σε μέτωπο 4 και βάθος 8 ανδρών.

Οι διοικητές των ανάλογων τμημάτων καλούνταν, πολέμαρχος, λοχαγός, πεντηκόνταρχος και ενωματάρχης, αντίστοιχα. Ο διοικητής της ενομωτίας στέκοταν στην κορυφή του στοίχου και λεγόταν πρωτοστάτης ενώ ο τελευταίος άνδρας λεγόταν ουραγός.

Όταν η φάλαγγα έκανε μεταβολή, ο ουραγός γινόταν πρωτοστάτης, γι΄ αυτό και οι δύο άνδρες ήταν εξαιρετικής μαχητικής αξίας.

Μια ακόμα στρατιωτική μονάδα Πεζικού στη Σπάρτη, ήταν οι Σκιρίτες. Μονάδα 600 πεζών από την περιοχή της Αρκαδίας η οποία ήταν μονάδα ειδικών αποστολών. Αυτοί αποτελούσαν την εμπροσθοφυλακή κατά την πορεία, ανελάμβαναν τη νυκτοφυλακή, την ανίχνευση του εδάφους και πρώτοι αυτοί άρχιζαν την επίθεση.

Ο οπλισμός του Πεζικού των αρχαίων Σπαρτιατών περιελάμβανε θώρακα, κράνος και ασπίδα (αμυντικός οπλισμός), μακρύ δόρυ (3-4 μ) και κοντό ξίφος (επιθετικός οπλισμός).

Οι σπαρτιάτες στις μάχες φορούσαν κόκκινο μανδύα «φοινικίδα» για να μη φαίνεται το αίμα όταν τραυματίζονταν. Επίσης, πάνω στην περικεφαλαία έφεραν λοφίο, που τους έκανε πιο εντυπωσιακούς.

Η λακωνική ασπίδα έφερε στην εξωτερική της πλευρά ένα τεράστιο Λ.
Ο στρατός τους αποτελούνταν, αρχικά, από Πεζικό και μόνο κατά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο (425 π.Χ.) φαίνεται ότι ενισχύθηκε και από σχετική δύναμη Ιππικού (400 ιππείς).

Η σπαρτιάτικη φάλαγγα ήταν μια συμπαγής σιδηροφορεμένη μάζα, σε σχήμα ορθογωνίου παραλληλογράμμου, που βάδιζε με ρυθμικό βήμα στη μάχη υπό τον ήχο αυλών ή άλλων οργάνων.

Δημήτρης Βίτσας: Το μήνυμα στην Τουρκία