Λιβύη: H συνδιάσκεψη του Βερολίνου και η νέα απογοήτευση Η Χάγη η Λιβύη και η οικονομική διπλωματία - Ο ρόλος Ιταλίας Ρωσίας

Λιβύη: H συνδιάσκεψη του Βερολίνου και η νέα απογοήτευση – Ανάλυση της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί και εκτιμήσεις για το τι έρχεται

Γράφει η Εύα Ι. Κουλουριώτη
Πολιτική αναλύτρια ειδική σε θέματα Μέσης Ανατολής

Μετά από μια σύντομη επίσκεψη του στρατηγού Χαλίφα Χάφταρ στην ελληνική πρωτεύουσα, που ήταν ο πρώτος του σταθμός,

πολλοί παρατηρητές έκριναν ότι αυτή η επίσκεψη αποτελεί μεγάλο επίτευγμα και απάντηση στο χαστούκι που έλαβε η ελληνική κυβέρνηση από την Άγκυρα

με την συμφωνία επαναχάραξης των θαλασσίων συνόρων της με την Κυβέρνηση Εθνικής Συμφιλίωσης της Τρίπολης της Λιβύης.

Αυτή η συμφωνία, που αποτελεί πειρατεία σε μεγάλο τμήμα των ελληνικών χωρικών υδάτων, έγινε στην πραγματικότητα υπό της πλήρους διεθνούς σιωπής, παρά το ότι είναι παράνομη.

Η επίσκεψη αυτή έφερε μια δόση της αισιοδοξίας στην Ελλάδα ερμνηνευόμενη ως κλιμάκωση από μέρους της.

Αλλά η πραγματικότητα ήρθε με τρία διαδοχικά σοκ. Το πρώτο ήταν η ταχύτητα της επίσκεψης που κράτησε μόνο λίγες ώρες,

ενώ δεν υπήρξε καμμία συμφωνία που να υποστηρίζει τα ελληνικά δικαιώματα στην Μεσόγειο απέναντι στο τουρκικό χαρτί.

Το δεύτερο σοκ ήταν η επιβεβαίωση της προθυμίας της Αθήνας να στείλει ομάδες του ελληνικού στρατού για την παρακολούθηση της διατήρησης της κατάπαυσης του πυρός μεταξύ των δύο αντιμαχόμενων πλευρών της Λιβύης.

Η τρίτη, που επιβεβαιώνεται από πολλές πηγές του Βερολίνου, ήταν ότι το ελληνοτουρκικό ζήτημα και το υπογραφέν μνημόνιο μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης ήταν παντελώς απόντα από το τραπέζι των συνομιλιών.

Αυτό ενισχύει την άποψη ότι η απουσία εκπροσώπου της ελληνικής κυβέρνησης από την διάσκεψη του Βερολίνου ήταν τεράστιο λάθος.

Λιβύη: H συνδιάσκεψη του Βερολίνου και η νέα απογοήτευση

Μετά από αυτές τις απογοητεύσεις, εμείς ως πολιτικοί αναλυτές, θα πρέπει να σκιαγραφήσουμε λεπτομερώς το σκηνικό που επικρατεί γύρω από την Ελλάδα για δούμε ποιά είναι τα σωστά πολιτικά βήματα στη συνέχεια.

Αρχικά, είναι απαραίτητο να σταθούμε στις συνθήκες της λιβυκής σκηνής που έχουν αλλάξει τους τελευταίους μήνες.

Η κατάσταση εκεί περιπλέκεται συνεχώς και γίνεται όλο και πιο αιματηρή.

Επομένως, στέλνοντας ακόμα και έναν Έλληνα στρατιώτη υπό οποιαδήποτε μορφή θα σήμαινε ότι διαλέγουμε την μία πλευρά σε βάρος της άλλης.

Μια τέτοια παρέμβαση μπορεί να έχει εξαιρετικά αρνητικές συνέπειες.

Μετά την πτώση του Καντάφι, η λιβυκή σκηνή έχει μετατραπεί στα μάτια των ευρωπαίων παικτών, δηλαδή της Ιταλίας και της Γαλλίας, σε μια πετρελαϊκή πίτα.

Στη βάση αυτή, οι δύο χώρες μοιράστηκαν το πετρέλαιο της Λιβύης μέσω των εταιρειών τους, αλλά η διαφορά απόψεων μεταξύ των δύο μελών του ΝΑΤΟ τα ώθησε να δημιουργήσουν το καθένα έναν εκπρόσωπο.

Έτσι η Γαλλία υποστήριξε τον στρατηγό Χάφταρ, ο οποίος χαίρει επίσης της υποστήριξης των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Σαουδικής Αραβίας,

ενώ η Ιταλία υποστήριξε την κυβέρνηση της Τρίπολης, η οποία πρόσκειται στην Άγκυρα και την Ντόχα.

Κατά διαστήματα, το Παρίσι και η Ρώμη ηρεμούσαν και τα έβρισκαν οπότε επικρατούσε ηρεμία και στην Λιβύη.

Όμως, από τον περασμένο Απρίλιο υπό το πρίσμα της αυξημένης έντασης μεταξύ Άγκυρας και Αμπού Ντάμπι σε διάφορα θέματα στην Μέση Ανατολή,

το Αμπού Ντάμπι κήρυξε πόλεμο εντός του λιβυκού εδάφους έως την εξάλειψη κάθε τουρκικής επιρροής στην Τρίπολη.

Λιβύη: H συνδιάσκεψη του Βερολίνου και η νέα απογοήτευση

Αυτή η κίνηση, που ξεκίνησε τον περασμένο Απρίλιο, συνεχίζεται έως σήμερα.

Μέσα σε αυτό το πολύπλοκο σκηνικό, τα ΗΑΕ αναγκάστηκαν να δώσουν στρατιωτική λύση και να ανοίξουν τις πόρτες τους και αυτές του Χάφταρ στην Μόσχα,

η οποία με τη σειρά της δημιούργησε αρκετές στρατιωτικές βάσεις στις περιοχές ελέγχου του, άρχισε να τον προμηθεύει με όπλα και μισθοφόρους της Wagner για να πολεμήσουν στο πλευρό των πολιτοφυλακών του και να τις εκπαιδεύσουν.

Από την άλλη πλευρά, αυτή η στρατιωτική πίεση στην Τρίπολη την οδήγησε σε υποταγή στην Άγκυρα και να γίνει κατά κάποιο τρόπο υπηρέτης της τουρκικής κυβέρνησης.

‘Ετσι η Άγκυρα άρχισε να ελέγχει την Τρίπολη εις βάρος της Ρώμης. Η είσοδος των δύο νέων παικτών στην λιβυκή σύγκρουση της έδωσε μια νέα στροφή.

Η διάσκεψη της Μόσχας

Με την μεταβολή αυτή και την μεγάλη άνοδο της Μόσχας και της Άγκυρας εις βάρος του Παρισιού και της Ρώμης,

η γερμανική κυβέρνηση – μετά από αίτημα των δύο Ευρωπαίων παικτών – έθιξε την αναγκαιότητα να καθίσουν στο τραπέζι του πολιτικού διαλόγου και έτσι ορίστηκε η διάσκεψη του Βερολίνου.

Αυτή η διάσκεψη, που είχε ουσιαστικά στόχο να γίνει μια προσπάθεια να οδηγηθούν σε πολιτική λύση και να σταματήσει η αιματοχυσία στην Λιβύη,

ώθησε την Τουρκία και την Ρωσία να κινηθούν ταχύτερα και να τραβήξουν το χαλί από τους Ευρωπαίους.

Έτσι έφεραν τους Χάφταρ και Σαράτζ στην Μόσχα μόνο με την παρουσία της Ρωσίας και της Τουρκίας.

Οι δύο νέοι ισχυροί παίκτες θεώρησαν ότι μπορούν να επαναλάβουν το παράδειγμα της Συρίας και στην Λιβύη.

Θέλησαν να βρουν μια συμφωνία που θα ικανοποιεί αμφοτέρους και να πιέσουν τα δύο μέρη στη σύγκρουση της Λιβύης να την δεχθούν και να την παρουσιάσουν στους Ευρωπαίους ως δεδομένη.

Όμως, όπως φάνηκε, υπήρχε ένα λάθος.

Ενώ ο Χάφταρ έχει ανάγκη την Μόσχα, αυτός που αποφασίζει και ελέγχει στην πραγματικότητα τον Χάφταρ είναι στο Αμπού Ντάμπι.

Γι’αυτό ο Σαράτζ συμφώνησε στην Μόσχα αφού η Άγκυρα τον ελέγχει, αλλά ο Χάφταρ επέστρεψε χωρίς να υπογράψει.

Λιβύη: H συνδιάσκεψη του Βερολίνου και η νέα απογοήτευση

Λιβύη: Η διάσκεψη του Βερολίνου

Μετά την απογοήτευση που πήραν οι Ερντογάν και Πούτιν, ήταν σαφές ότι αυτοί οι δυο παίκτες θα φρόντιζαν να αποτύχει η διάσκεψη του Βερολίνου.

Όντως πολλές πηγές επιβεβαίωσαν ότι η πρόωρη αποχώρηση του Ερντογάν από την διάσκεψη στόχευε να την καταστήσει ανούσια,

καθώς άλλες πηγές ανέφεραν ότι ο Χάφταρ δεν ήταν ανοικτός στην γερμανική πλευρά στις διμερείς συνομιλίες με την Μέρκελ.

Ως εκ τούτου, τα αποτελέσματα αυτής της διάσκεψης θυμίζουν τα αποτελέσματα της διάσκεψης της Γενεύης για την συριακή κρίση το 2012, που δεν άξιζαν ούτε το μελάνι στο χαρτί.

Τί μέλλει γενέσθαι

Το βέβαιο είναι ότι η λιβυκή σκηνή θα συνεχίσει να βρίσκεται σε περίπλοκη κατάσταση χωρίς μια πολιτική λύση.

Ο μεγάλος παίκτης, οι Αμερικανοί, δεν ενδιαφέρονται ιδιαιτέρως για τα τεκταινόμενα στο λιβυκό έδαφος.

Για να φθάσουμε σε πολιτική λύση, σημαίνει ότι η Γαλλία, η Ρωσία και τα ΗΑΕ αφενός και αφετέρου η Ιταλία και η Τουρκία θα αποφασίσουν να καθίσουν στο τραπέζι και να βρουν μια λύση που θα ικανοποιεί μόνον αυτές.

Από την άλλη πλευρά, όταν η Τουρκία υποστηρίζει ανοιχτά την Τρίπολη στρατιωτικά και τα Εμιράτα έχουν δώσει ανοιχτή επιταγή στον Χάφταρ και την Ρωσία

για την στρατιωτική του υποστήριξη σημαίνει δεν υπάρχει ούτε άλλη στρατιωτική λύση στο τραπέζι.

Λιβύη: H συνδιάσκεψη του Βερολίνου και η νέα απογοήτευση

Βάσει του λιβυκού σκηνικού, οι επιλογές της Αθήνας περιορίζονται μέρα με τη μέρα. Η περίπτωση να υπογραφεί ένα μνημόνιο συμφωνίας με τον Χάφταρ βρίσκεται ακόμα στο τραπέζι και μπορεί να εφαρμοστεί.

Όμως η καθυστέρηση αυτού του βήματος δεν είναι σωστή απόφαση.

Επιπλέον, η συμμετοχή στον πόλεμο της Λιβύης, ακόμα και υπό την κάλυψη της επίβλεψης της κατάπαυσης του πυρός, είναι παράνομη εφόσον δεν γίνεται υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.

Για να το κάνουμε πιο σαφές, τα Ηνωμένα Έθνη θεωρούν ότι κάτι τέτοιο είναι άχρηστο στον παρόντα χρόνο.

Κατά συνέπεια, τα ελληνικά στρατεύματα ευρισκόμενα στην περιοχή του Χάφταρ θα σημαίνει ότι τον υποστηρίζουν και η Αθήνα θα έχει παραβεί τον κανόνα μη εμπλοκής της

σε διεθνείς συγκρούσεις, κάτι που την έχει καταστήσει ως μία από τις ασφαλέστερες χώρες του κόσμου.

Θυσιάζοντας την ασφάλεια της χώρας, θα θυσιάσουμε τον τουρισμό, άρα θα υποστούμε οικονομικές απώλειες που δεν μπορούμε να αντέξουμε. Ο Χάφταρ δεν έχει ανάγκη από πρόσθετη στήριξη.

Οι Ρώσοι, οι Γάλλοι, οι Εμιράτι, οι Σαουδάραβες είναι υπεραρκετοί. Μια τέτοια χάρη στον Χάφταρ χωρίς να πάρουμε για αντάλλαγμα ένα χαρτί, δείχνει αφέλεια και θα οδηγήσει σε περιφερειακές και διεθνείς επιπλοκές.

Όπως τόνισα προηγουμένως, δεν υπάρχει παρά πολιτική λύση στον πόλεμο της Λιβύης όσο και αν συνεχιστεί.

Η εκεχειρία είναι εύφθραστη, όπως φάνηκε από την πρώτη κιόλας μέρα. Αλλά και οι μάχες επί του εδάφους δεν θα τελειώσουν εύκολα.

Οι τεταμένες σχέσεις μεταξύ Άγκυρας αφενός και Αμπού Ντάμπι και Ριάντ αφετέρου, δεν αφήνουν περιθώρια για οποιεσδήποτε πολιτικές συνομιλίες στο εγγύς χρονικό διάστημα.

Έτσι, το να ποντάρει κανείς στη νίκη του Χάφταρ στον στρατιωτικό του πόλεμο ή στο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να κάψει το μνημόνιο μεταξύ Σαράτζ και Ερντογάν είναι ένα στρατηγικό λάθος.

Η Άγκυρα μπορεί ανά πάσα στιγμή να ξεκινήσει έρευνες στα ελληνικά ύδατα. Και όσο η Αθήνα ασχολείται με την χάραξη των θαλασσίων συνόρων μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης,

παραβλέπει το σημείο του τουρκολιβυκού μνημονίου για την συνεργασία τους στον τομέα των υδρογονανθράκων.

Αυτό σημαίνει ότι η Άγκυρα έχει το δικαίωμα να κατασκευάσει έναν αγωγό μεταφοράς αερίου της Λιβύης στην Τουρκία και την Ευρώπη.

Η Αθήνα δεν διαθέτει κανένα εργαλείο για να εμποδίσει τις έρευνες ή τους αγωγούς.

Οι φλογερές δηλώσεις και οι απειλές για στρατιωτική δράση δεν έχουν βάρος στη γλώσσα της πραγματικότητας.

Και σε αυτή την πικρή πραγματικότητα, η σημερινή ελληνική κυβέρνηση πρέπει να επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητές της και τις ενέργειές της αν θέλει να καλύψει τα προηγούμενα λάθη και να αποτρέψει την επανάληψή τους.

Η λύση βρίσκεται στην Μεσόγειο, όχι στον Κόλπο ή στα στενά του Ορμούζ.

Λιβύη: H συνδιάσκεψη του Βερολίνου και η νέα απογοήτευση