Εμφύλιος στη Λιβύη: Τουρκία και Χαφτάρ πριν τη μάχη της Τρίπολης – Μια εξαιρετική απεικόνιση του τι συμβαίνει μετά την ανατροπή του Καντάφι


Γράφει ο Νίκος Γιαννόπουλος στο epohi.gr

Στη Λιβύη, έννοιες όπως «νομιμότητα» και «διεθνές δίκαιο» έχουν αποκτήσει ένα τελείως διαφορετικό περιεχόμενο σε σχέση με αυτό που έχουν στον υπόλοιπο κόσμο και κυρίως στον «πολιτισμένο» πρώτο.

Ο καταστροφικός εμφύλιος πόλεμος, στον οποίο η χώρα έχει βυθιστεί από την ανατροπή του Μουαμάρ Καντάφι και μετά το 2011, έχει διαλύσει σχεδόν κάθε κρατική δομή,

κάθε έννοια κράτους και κάθε συνεκτικό δεσμό μεταξύ των κατοίκων του ιστορικού αυτού του τόπου, που βλέπει ότι τα χώματά του νέμονται ουσιαστικά οργανωμένες συμμορίες (ειδικά στο νότο όπου η κατάσταση έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο).

Η Λιβύη του σήμερα έχει μετατραπεί σε γη ευκαιρίας. Αφού έτσι και αλλιώς κανείς νόμος δεν μπορεί να λειτουργήσει, μεγάλοι παίκτες, όπως οι εταιρείες όπλων αλλά και ολόκληρες χώρες, πράττουν αυτό που επιθυμούν χωρίς να δίνουν λογαριασμό σε κανέναν.

Το μεγαλύτερο, δε, ανέκδοτο που μπορεί να πει κανείς για την άλλοτε κραταιά Λιβύη είναι ότι έχει επιβληθεί σ’ αυτήν… εμπάργκο όπλων.

Τυπικά ναι, έχει επιβληθεί, με δύο μάλιστα αποφάσεις του ΟΗΕ, το 2011 και το 2018. Στην πράξη, το εμπάργκο αυτό παραβιάζεται σχεδόν κάθε μέρα με χαρακτηριστική άνεση από χώρες-μέλη του οργανισμού τις οποίες ματαίως ο Γκουτέρες προσπαθεί να σταματήσει.

Αλλωστε, για να είμαστε ρεαλιστές, ποιος υπολογίζει τον ΟΗΕ όταν θέλει να κάνει σοβαρές μπίζνες με πωλήσεις όπλων;

Εμφύλιος στη Λιβύη: Τουρκία και Χαφτάρ πριν τη μάχη της Τρίπολης

Οι αντιμαχόμενες παρατάξεις στη Λιβύη είναι κατά βάση δύο.

Από τη μία πλευρά έχουμε την αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ Κυβέρνηση της Εθνικής Συμφωνίας του Φαγέζ αλ Σάρατζ (GNA), που όμως ελέγχει μόλις το 10% του εδάφους της χώρας.

Η νόμιμη κυβέρνηση, που εδρεύει στην πρωτεύουσα Τρίπολη, υποστηρίζεται σθεναρά από την Τουρκία και από το Κατάρ και πασχίζει με νύχια και με δόντια να διατηρήσει την αβέβαιη εξουσία της κάτω από δύσκολες συνθήκες.

Ο Σάρατζ έχει τουρκική καταγωγή αλλά δεν είναι οι δεσμοί αίματος που εξηγούν την προσέγγισή του με την Τουρκία.

Ουσιαστικά χωρίς την τουρκική και καταριανή υποστήριξη, η κυβέρνηση του 10% θα καταρρεύσει και όλα γίνονται για να καταφέρει να κρατήσει αλώβητη την Τρίπολη.

Θα έλεγε κανείς ότι το μνημόνιο συνεργασίας με την Τουρκία της επιβλήθηκε από τον Ερντογάν, ο οποίος ικανοποιεί μ’ αυτή τη σχέση, πρώτον, την ακόρεστη δίψα του για μεγαλομανία και δόξα και, δεύτερον, τη ροπή που έχει προς το εύκολο κέρδος.

Γιατί μόνο εύκολο κέρδος μπορεί να χαρακτηρίσει κανείς τις πωλήσεις όπλων (drone και άλλων) σε μια χώρα η οποία προφανώς δεν έχει κανένα σοβαρό περιθώριο διαπραγμάτευσης.

Εμφύλιος στη Λιβύη: Τουρκία και Χαφτάρ πριν τη μάχη της Τρίπολης

Αλλωστε και οι ίδιοι αξιωματούχοι του ΟΗΕ παρατηρούν στη σχετική έκθεσή τους (που αποκάλυψε η «Εφημερίδα των Συντακτών») ότι η Τουρκία είναι η πιο… συνεπής χώρα στην παραβίαση του εμπάργκο όπλων στη Λιβύη μεταφέροντας συνεχώς στη χώρα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Bayraktar TB2.

Οι Τούρκοι έχουν φτάσει στο σημείο να μην κρατούν σχεδόν τίποτα κρυφό από αυτή τη δραστηριότητά τους.

Χαλίφα Χαφτάρ: Ο νέος ισχυρός άνδρας

Το αντίπαλο δέος στα εσωτερικά ζητήματα της Λιβύης είναι δίχως αμφιβολία ο Λιβυκός Εθνικός Στρατός του οποίου ηγείται ο ιδιαίτερα φιλόδοξος Χαλίφα Χαφτάρ.

Παλιά καραβάνα του καθεστώτος Καντάφι, ο στρατηγός έχει φάει τους πολέμους με το κουτάλι και φιλοδοξεί να γίνει ο νέος ισχυρός άνδρας της Λιβύης.

Οι κακές γλώσσες βέβαια λένε ότι οι φιλοδοξίες του φτάνουν στο να γίνει ο αλ Σίσι της Λιβύης, αφού άλλωστε ο Αιγύπτιος στρατηγός και ηγέτης της γειτονικής χώρας είναι ο κυριότερος σύμμαχός του.

Δεν περιμένει όμως μόνο από την Αίγυπτο ο Χαφτάρ. Τον στηρίζουν πλούσιες αραβικές χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι οποίες τον προμηθεύουν με πολεμικό υλικό όπως φθηνά drone τα οποία κατασκευάζονται στην Κίνα

με κύριο στόχο να μπορέσει ο Χαφτάρ και τα στρατεύματά του να καταλάβουν την Τρίπολη και να επιβάλουν defacto την κυριαρχία τους.

Realshave.gr

Μιλώντας για κυριαρχία, οι δυνάμεις του Χαφτάρ ελέγχουν το 80% του εδάφους της χώρας (τις πόλεις Βεγγάζη και Τομπρούκ μεταξύ αυτού) και δείχνουν να είναι ήδη ένα βήμα πριν την απόλυτη επιβολή.

Στα εδάφη αυτά άλλωστε συνεδριάζει και το κοινοβούλιο χωρίς όμως ιδιαίτερες εξουσίες.

Εμφύλιος στη Λιβύη: Τουρκία και Χαφτάρ πριν τη μάχη της Τρίπολης

Σε άθλιες συνθήκες 700.000 ψυχές

Το λυσσαλέο πόλεμο και τις καταστροφικές συνέπειές του πληρώνουν οι συνήθεις ύποπτοι, οι άμαχοι.

Μόνο το τελευταίο εξάμηνο έχουν χάσει τη ζωή του 1.000 πολίτες ενώ άλλοι 120.000 έχουν εκτοπιστεί από τα σπίτια τους και είναι πρόσφυγες στην ίδια τους τη χώρα.

Το πρόβλημα, όπως γίνεται αντιληπτό, είναι τεράστιο. Η κατάσταση τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει και θυμίζει Συρία με τη διαφορά ότι από τη Λιβύη είναι σχεδόν απούσες και η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Αυτό το κενό επιρροής επιχειρεί τώρα να καλύψει ο Ερντογάν.

Δεν υπάρχουν όμως μόνο Λίβυοι πρόσφυγες. Υπάρχουν περίπου 700.000 πρόσφυγες από άλλες χώρες της Αφρικής, οι οποίοι έχουν παγιδευτεί στη Λιβύη στην προσπάθειά τους να βρουν τη Γη της Επαγγελίας στην Ευρώπη.

Πρόκειται για ανθρωπιστική καταστροφή. Οι πρόσφυγες διαμένουν κάτω από άθλιες συνθήκες (το έχει βεβαιώσει και ο ΟΗΕ) σε κέντρα «φιλοξενίας», χωρίς τα βασικά προς το ζην, ενώ συχνά πέφτουν θύματα σεξουαλικής κακοποίησης, ειδικά οι γυναίκες.

Ταυτόχρονα, γίνονται έρμαιο των συμμοριών που λυμαίνονται τη χώρα και οι οποίες αφού υπόσχονται λαγούς με πετραχήλια (για ασφαλή δίοδο στην Ευρώπη κυρίως) εξαπατούν και αισχροκερδούν με τον πιο χυδαίο τρόπο.

Η λιβυκή κυβέρνηση δεν μπορεί να αντιδράσει, δεν έχει ούτε τους πόρους ούτε και τη βούληση.

Χώρος για ΜΚΟ σε εμπόλεμη χώρα δεν υπάρχει, οπότε οι 700.000 ψυχές δεν έχουν τίποτα άλλο να περιμένουν εκτός από το τέλος του πολέμου, όποτε αυτό έρθει.

Εμφύλιος στη Λιβύη: Τουρκία και Χαφτάρ πριν τη μάχη της Τρίπολης

Λίγο πριν τη μάχη της Τρίπολης

Πότε θα έρθει; Κανείς δεν το γνωρίζει. Πάντως οι δύο μεγάλοι αντίπαλοι προετοιμάζονται για τη μεγάλη μάχη της Τρίπολης.

Μόλις την περασμένη Πέμπτη, τόσο η κυβέρνηση της Εθνικής Συμφωνίας του Σάρατζ όσο και ο Εθνικός Λιβυκός Στρατός του Χαφτάρ φρόντισαν να διαρρεύσουν ότι ενισχύονται στρατιωτικά.

Η πρώτη φυσικά από την Τουρκία, στο πλαίσιο και του μνημονίου συνεργασίας που έχουν υπογράψει οι δύο πλευρές. Δεν είναι η πρώτη φορά και μάλλον δεν θα είναι η τελευταία.

Ο Χαφτάρ, από την πλευρά του, θα ενισχυθεί με άρματα ρωσικής(!) προέλευσης από την Αίγυπτο τα οποία στέλνει ο φίλος του στρατηγός Σίσι.

Είναι τόσο πολύπλοκο το γεωπολιτικό παιχνίδι που παίζεται στην περιοχή (και κατ’ επέκταση στην Ανατολική Μεσόγειο) που φαίνεται τα ρωσικά και τα τουρκικά συμφέροντα να συγκρούονται στη Λιβύη (ενώ στη Συρία ταυτίζονταν).

Αυτό όμως ίσως και να μην είναι απολύτως ακριβές, αφού έτσι και αλλιώς ουδείς γνωρίζει τι συζητούν πίσω από τις κλειστές πόρτες ο Πούτιν και ο Ερντογάν.

Δεδομένο είναι μόνο ότι ο Χαφτάρ πολύ σύντομα θα επιχειρήσει να καταλάβει την Τρίπολη.

Αν τα καταφέρει, πολλά θα αλλάξουν, αφού η Κυβέρνηση της Εθνικής Συμφωνίας δεν θα έχει πια καμία εξουσία.

Θα τολμήσει ο Ερντογάν να την βοηθήσει και με την αποστολή στρατευμάτων; Το άμεσο μέλλον θα δείξει…

Εμφύλιος στη Λιβύη: Τουρκία και Χαφτάρ πριν τη μάχη της Τρίπολης