Η Ελληνική Αεροπορία 1940 – 1941 – Αφιέρωμα στην δράση της με αφορμή την Γιορτή Αεροπορίας 2019 – Η Πολεμική Αεροπορία τιμά τον προστάτη της

Γράφει ο Σμήναρχος (Ι) Χαρίτων Χαρούσης

Για τους περισσότερους Έλληνες, οι πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον Ιταλών και Γερμανών εξαντλήθηκαν στα βουνά της Πίνδου, στα οχυρά της Μακεδονίας και της Θράκης, και στις επιτυχίες του ελληνικού στόλου στην Αδριατική.

Όμως, τα ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι ο αγώνας της Αεροπορίας μας ήταν ένας άθλος ανάλογος του Στρατού και του Ναυτικού μας.

Ελληνική Βασιλική Αεροπορία – Πρόδρομος για την Πολεμική Αεροπορία

Η Ελληνική Βασιλικής Αεροπορίας (ΕΒΑ), όπως ονομαζόταν τότε η Αεροπορία μας, οργανώθηκε το 1930, ως ανεξάρτητος Κλάδος των Ενόπλων Δυνάμεων,

μετά από συγχώνευση του προσωπικού και του υλικού της Στρατιωτικής και της Ναυτικής Αεροπορίας.

Το 1935 το δυναμικό της περιλάμβανε ελάχιστα απαρχαιωμένα καταδιωκτικά και βομβαρδιστικά του μεσοπολέμου.

Επίσης διέθετε 53 αεροσκάφη Breguet-19 (φωτ. 1) και 24 Potez-25A2 στρατιωτικής συνεργασίας, και δεκάδες εκπαιδευτικά αεροσκάφη Morane Saulnier.

Στα παραπάνω αεροσκάφη προστέθηκαν 2 καταδιωκτικά Avia B-534 και 2 καταδιωκτικά Gloster Gladiator Mk.I, δωρεές των ομογενών Κουταρέλλη και Σαρπάκη αντίστοιχα (φωτ. 2).

ΕΠΑΝΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΒΑ

Στο διάστημα 1936-1941 συντελέστηκε μια τεράστια προσπάθεια εξοπλισμού της ΕΒΑ, με παραγγελίες ή αιτήματα προς τις Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής για την απόκτηση 297 Α/Φ.

Σε αυτά περιλαμβάνονταν 24 καταδιωκτικά Spitfire Mk.I από τη Μ. Βρετανία, 36 καταδιωκτικά PZL P.24 F/G από την Πολωνία,

24 καταδιωκτικά Bloch MB.151 από τη Γαλλία, 30 καταδιωκτικά F4F-30 Wildcat από τις ΗΠΑ, 24 βομβαρδιστικά Blenheim Mk.I από τη Μ. Βρετανία,

24 βομβαρδιστικά Potez 633Grec από τη Γαλλία, 48 βομβαρδιστικά Maryland από τις ΗΠΑ, 48 αεροσκάφη στρατιωτικής συνεργασίας Henschell Hs.126 από τη Γερμανία,

12 Α/Φ ναυτικής συνεργασίας Avro Anson Mk.I από τη Μ. Βρετανία και 12 υδροπλάνα Dornier Do.22 από τη Γερμανία.

Τελικά η Ελλάδα παρέλαβε μόνο 121 από τα 297 Α/Φ που είχε παραγγείλει. Επίσης αντικαταστάθηκαν τα περισσότερα εκπαιδευτικά αεροσκάφη από 59 Avro 621 Tutor Biplane και 22 Avro 626 Biplane, κατασκευασμένα στην Ελλάδα.

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΗ ΜΑΧΗΣ ΤΗΣ ΕΒΑ

Την εποχή εκείνη δεν είχαν εδραιωθεί οι σύγχρονες αντιλήψεις, και το αεροπορικό όπλο θεωρούνταν ένα βοηθητικό όπλο των Κλάδων Στρατού και Ναυτικού.

Στο πλαίσιο αυτό, τα αεροσκάφη και οι Μονάδες είχαν κατανεμηθεί πριν την έναρξη των επιχειρήσεων με τους Ιταλούς ως εξής:

1. Ανωτέρα Διοίκηση Αεροπορίας Στρατού (ΑΔΑΣ) με υπαγωγή στον Αρχιστράτηγο. Αυτή περιλάμβανε:

α. Τη Διοίκηση Αεροπορίας Στρατιωτικής Συνεργασίας, η οποία αναλάμβανε αποστολές αναγνώρισης, ελαφρού βομβαρδισμού και συνδέσμου.

Διέθετε την 1η Μοίρα Παρατήρησης, με αεροσκάφη Breguet-19 στο Περιγιάλι Κορινθίας, τη 2η Μοίρα Παρατήρησης, με 10 Breguet 19 στη Λάρισα,

το 2828 Σμήνος Παρατήρησης με 8 Breguet-19 στην Ήπειρο, την 3η Μοίρα Παρατήρησης με 16 Henschel Hs.126 (αεροδρόμια Λεμπέτ Θεσσαλονίκης και Κούκλαινας Βεροίας)

και την 4η Μοίρα Παρατήρησης με 17 Potez-25 στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας,. Από αυτά τα Α/Φ τα μόνα σύγχρονα ήταν τα Henschel, ενώ τα υπόλοιπα αποδείχτηκαν πολύ ευάλωτα, λόγω φτωχών επιδόσεων, και σε δύο μήνες αποσύρθηκαν από το μέτωπο.

β. Τη Διοίκηση Αεροπορίας Βομβαρδισμού, που περιλάμβανε την 31η Μοίρα Βομβαρδισμού με 11 Potez 633 στα Νιάματα Λάρισας (φωτ. 3),

την 32η Μοίρα Βομβαρδισμού με 11 Blenheim Mk.IV (φωτ. 4) στο αεροδρόμιο Τρικάλων και την 33η Μοίρα Βομβαρδισμού με 11 Fairey Battle Mk.I (φωτ. 5) στη Ν. Αγχίαλο.

Τα ελληνικά βομβαρδιστικά είχαν καλές επιδόσεις έναντι των ιταλικών διπλάνων καταδιωκτικών και ικανοποιητική ισχύ πυρός, αλλά υστερούσαν σε αριθμούς.

γ. Τη Διοίκηση Αεροπορίας Διώξεως, με την 21η Μοίρα Διώξεως με 10 PZL P.24 (φωτ. 6) και 2 Α/Φ Gladiator Mk.I στα Τρίκαλα, την 22η Μοίρα Διώξεως με 9 PZL P.24 στο Σέδες Θεσσαλονίκης,

την 23η Μοίρα Διώξεως με 11 PZL P.24 στον Αμπελώνα Λάρισας και την 24η Μοίρα Διώξεως με 9 Bloch MB-151 (φωτ. 7) και 2 AVIA-534 στην Ελευσίνα.

Από τα 36 ελληνικά PZL P.24 μόνο 24 ήταν ΕΝ/ΕΝ κατά την έναρξη των επιχειρήσεων.

Είχαν την ευελιξία και την ισχύ πυρός να αντιμετωπίσουν τα ιταλικά καταδιωκτικά, παρά την περιορισμένη εμβέλεια, που περιόριζε την παραμονή τους πάνω από το μέτωπο στα 40΄.

Όσα έφεραν πυροβόλα ήταν από τα πλέον ισχυρά οπλισμένα καταδιωκτικά της εποχής.

Τα πλέον ικανά ελληνικά καταδιωκτικά ήταν τα ελάχιστα 9 γαλλικά Bloch, τα οποία ήταν ελάχιστα και υπέφεραν από έλλειψη ανταλλακτικών και βλάβες κινητήρων.

2. Ανωτέρα Διοίκηση Αεροπορίας Ναυτικού, υπό τον Αρχηγό Στόλου, με αποστολή την προστασία φίλιων νηοπομπών και τη διεξαγωγή ανθυποβρυχιακού πολέμου.

Διέθετε την 11η Μοίρα Ναυτικής Συνεργασίας με 9 υδροπλάνα Fairey Swordfish IIIF στο Τρίκερι Μαγνησίας, τη 12η Μοίρα Ναυτικής Συνεργασίας

με 12 υδροπλάνα Dornier Do-22Kg στη Σαλαμίνα και τη 13η Μοίρα Ναυτικής Συνεργασίας με 12 αεροσκάφη Avro Anson Mk I (φωτ. 8) στην Ελευσίνα.

Τα αεροπλάνα αυτά είχαν περιορισμένες επιδόσεις και οπλικό φορτίο.
Μονάδες υπαγόμενες στο Υπουργείο Αεροπορίας, κυρίως για την κάλυψη αναγκών επισκευών, εφοδιασμού και εκπαίδευσης.

Οι αερομεταφορές κάθε είδους από και προς το μέτωπο πραγματοποιήθηκαν μετά από επίταξη 3 μεταγωγικών Junkers Ju-52/3m και 4 Junkers G24he της Ελληνικής Εταιρείας Ενάεριων Συγκοινωνιών.

Η επιτήρηση του εναέριου χώρου βασιζόταν σε ένα εκτεταμμένο δίκτυο παρατηρητών, το οποίο παρείχε έγκαιρη προειδοποίηση για επερχόμενες αεροπορικές επιδρομές.

Όλες οι Μοίρες Διώξεως εκτελούσαν συχνές μετασταθμεύσεις σε βοηθητικά αεροδρόμια, προκειμένου να επιχειρούν πιο κοντά στο μέτωπο, αλλά και λόγω προβλημάτων των αεροδρομίων εξαιτίας των καιρικών συνθηκών.

Τα κυριότερα προβλήματα της ΕΒΑ ήταν το μεγάλο ποσοστό απαρχαιωμένων αεροσκαφών και η ύπαρξη πολλών διαφορετικών τύπων, με μεγάλες ελλείψεις σε ανταλλακτικά, πυρομαχικά και ασυρμάτους.

Η δυνατότητα αναπλήρωσης απωλειών ήταν περιορισμένη, καθώς οι χώρες προέλευσης είχαν καταληφθεί (Γαλλία, Πολωνία), ανήκαν στον Άξονα (Γερμανία) ή είχαν πιεστικές επιχειρησιακές ανάγκες (Μ. Βρετανία).

Τα ελληνικά αεροδρόμια είχαν υποτυπώδεις εγκαταστάσεις. Η πτητική εμπειρία των Ιπταμένων ήταν ικανοποιητική, με ελάχιστη όμως σύγχρονη επιχειρησιακή εκπαίδευση, και ελάχιστο χρόνο προσαρμογής στα νέα αεροσκάφη. Επίσης, υπήρχαν μεγάλες ελλείψεις σε Ιπτάμενο προσωπικό.

Οι τακτικές δίωξης βασίζονταν στα γαλλικά πρότυπα της τριάδας αεροσκαφών, που είχε ήδη καταστεί αναχρονιστική.

Τέλος, ήταν χαρακτηριστική η έλλειψη διακλαδικής αντίληψης στις ΕΔ για το ρόλο του αεροπορικού όπλου, αλλά και η έλλειψη επιχειρησιακού επιπέδου στο σχεδιασμό και τη διεξαγωγή των επιχειρήσεων.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Η Ιταλική Βασιλική Πολεμική Αεροπορία ιδρύθηκε το 1923, ως ανεξάρτητος κλάδος των Ιταλικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Τo 1939 διέθετε 2.083 αεροσκάφη κάθε τύπου με καλύτερες επιδόσεις από τα ελληνικά, και υποστηριζότανν από ανεπτυγμένη αεροπορική βιομηχανία, με μεγάλες δυνατότητες αναπλήρωσης απωλειών.

Διέθετε αεροδρόμια στο ιταλικό έδαφος, απρόσβλητα από τα ελληνικά βομβαρδιστικά, και σύγχρονο αεροπορικό δόγμα και τακτικές.

Το προσωπικό της ήταν εμπειροπόλεμο, με συμμετοχή στον Ισπανικό Εμφύλιο, σε επιχειρήσεις στην Αιθιοπία, στη Μάχη της Γαλλίας και εναντίον των Βρετανών στη Μ. Ανατολή. Τέλος ως επιτιθέμενη, είχε την πρωτοβουλία των κινήσεων.

Κατά την έναρξη των επιχειρήσεων αναπτύχθηκαν στην Αλβανία 187 αεροσκάφη, εκ των οποίων 107 καταδιωκτικά, 55 βομβαρδιστικά και 25 αεροσκάφη στρατιωτικής συνεργασίας.

Στη Ρόδο είχαν αναπτύχθηκαν 82 αεροσκάφη, κυρίως καταδιωκτικά, βομβαρδιστικά και υδροπλάνα. Τις επιχειρήσεις υποστήριζαν από βάσεις της Ν. Ιταλίας 54 καταδιωκτικά και 148 βομβαρδιστικά και υδροπλάνα.

Τα ιταλικά καταδιωκτικά χαρακτηρίζονταν από μεγάλη ευελιξία, και υπερτερούσαν σε επιδόσεις των PZL P.24, υστερούσαν όμως σε ισχύ πυρός (φωτ. 9).

Τα ιταλικά βομβαρδιστικά ανέπτυσσαν ταχύτητες που καθιστούσαν δύσκολη την αναχαίτισή τους από τα PZL P.24, και είχαν ικανοποιητική εμβέλεια για να επιχειρούν από βάσεις εκτός των δυνατοτήτων εμβέλειας της ΕΒΑ (φωτ. 10).

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΩΝ ΙΤΑΛΩΝ

Κατά την έναρξη των επιχειρήσεων υπήρχαν διαθέσιμα 160 ελληνικά Α/Φ έναντι 464 ιταλικών.

Όπως φαίνεται από τα πρακτικά του ιταλικού πολεμικού Συμβουλίου της 15ης Οκτωβρίου 1940, ο στρατηγικός σχεδιασμός των Ιταλών δε λάμβανε υπόψη την ΕΒΑ, και υπολόγιζε μόνο την αεροπορική βοήθεια που πιθανόν θα παρείχαν οι Βρετανοί.

Τις πρώτες ημέρες των επιχειρήσεων οι δύο αεροπορίες επιδόθηκαν σε αναγνωρίσεις στο μέτωπο. Στις 30-10-1940 δύο ελληνικά Henschel (φωτ. 11) αναχαιτίστηκαν από πέντε ιταλικά καταδιωκτικά.

Ο παρατηρητής του ενός, Υποσμηναγός Γιάνναρης, ήταν ο πρώτος Έλληνας πεσών Αξιωματικός του έπους του ’40.

Στις 2-11-1940 αναγνωριστικό Breguet-19 εντόπισε τη Μεραρχία Αλπινιστών «Julia», η οποία προχωρούσε προς το Μέτσοβο. Η πληροφορία αξιοποιήθηκε ανάλογα, και ελληνικές δυνάμεις έφραξαν το δρόμο των Ιταλών.

Οι Ιταλοί εφάρμοσαν το δόγμα στρατηγικού βομβαρδισμού, χτυπώντας από μεγάλα ύψη την Κέρκυρα, τα Γιάννενα, την Πάτρα, τη Λάρισα και τη Θεσσαλονίκη.

Στις 2-11-1940, σχηματισμός 15 βομβαρδιστικών CANT Z1007bis (φωτ. 12) και 7 καταδιωκτικών επιτέθηκε με στόχο τη Θεσσαλονίκη, και αναχαιτίστηκε από 6 PZL P.24 της 22ης Μοίρας.

Ο Υποσμηναγός Μαρίνος Μητραλέξης, αφού εξάντλησε τα πυρομαχικά του, «ροκάνισε» με την έλικά του την ουρά ενός ιταλικού βομβαρδιστικού, το οποίο κατέπεσε στην περιοχή της Γερακαρούς.

Αντίθετα τα ελληνικά βομβαρδιστικά χτυπούσαν στόχους της ιταλικής αεροπορίας και του στρατού.

Στο διάστημα 1-13 Νοεμβρίου χτυπήθηκαν επανειλλημένα τα αεροδρόμια Κορυτσάς και Αργυροκάστρου και το λιμάνι της Αυλώνας, με δεκάδες απώλειες Ιταλών αεροπόρων και καταστροφή τουλάχιστον 6 ιταλικών αεροσκαφών.

Κατά την ελληνική αντεπίθεση η ΕΒΑ υποστήριξε στο διάστημα 14-22 Νοεμβρίου τις επιχειρήσεις για την κατάληψη της Κορυτσάς,

βομβαρδίζοντας τα αεροδρόμια Κορυτσάς και Αργυροκάστρου, καταστρέφοντας 22 ιταλικά αεροσκάφη στο έδαφος, και προκαλώντας ζημιές σε άλλα 10.

Επίσης βομβάρδισε ιταλικές πυροβολαρχίες στο όρος Ιβάν και κατέστρεψε αποθήκες καυσίμων και πυρομαχικών στην πόλη της Πρεμετής.

Τέλος, επιτέθηκε με όλη της τη δύναμη στις ιταλικές φάλαγγες που υποχωρούσαν από την περιοχή Κορυτσάς. Στις επιχειρήσεις αυτές χάθηκαν τουλάχιστον 6 ελληνικά βομβαρδιστικά και αναγνωριστικά.

Αλλά και τα ελληνικά καταδιωκτικά έδιναν το δικό τους άνισο αγώνα. Στις 2-11-1940 καταρρίφθηκαν τρία ιταλικά καταδιωκτικά και δύο ελληνικά PZL P.24 σε αερομαχία στην περιοχή Ιωαννίνων.

Στις 3-11-1940 καταρρίφθηκαν δύο βομβαρδιστικά από PZL P.24, ενώ αρκετά ιταλικά καταδιωκτικά έπαθαν ζημιές. Στις 18-11-1940 καταρρίφθηκαν πέντε ιταλικά καταδιωκτικά, δύο βομβαρδιστικά αλλά και τρία ελληνικά PZL P.24.

Τα αποτελέσματα των επιχειρήσεων ανάγκασαν τους Ιταλούς να διαθέσουν επιπλέον περίπου 300 καταδιωκτικά, βομβαρδιστικά και μεταγωγικά αεροσκάφη.

Στις αρχές του 1941 η ΕΒΑ διέθετε μόλις 49 αξιόμαχα αεροσκάφη, λόγω των εντατικών επιχειρήσεων.

Μεταξύ Δεκεμβρίου-Φεβρουαρίου 1941 παρέλαβε από τη βρετανική RAF 22 καταδιωκτικά Gladiator Mk.IΙ (φωτ. 13) και 6 Blenheim Mk.I, ενώ σε 9 υδροπλάνα Do-22 (φωτ. 14) τοποθετήθηκαν τροχοί, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν ως αεροσκάφη στρατιωτικής συνεργασίας.

Επίσης μεταβλήθηκε η τακτική αξιοποίησης των καταδιωκτικών. Όλα τα διαθέσιμα καταδιωκτικά εκτελούσαν περιπολίες και επιθετικές σαρώσεις του μετώπου,

απέναντι στην ενισχυμένη ιταλική αεροπορία, επιδιώκοντας τοπική και χρονική αεροπορική υπεροχή και ισχυρή παρουσία.

Με τη νέα τακτική στο διάστημα Ιανουαρίου-Απριλίου 1941 καταρρίφθηκαν 31 ιταλικά αεροσκάφη, και πιθανώς άλλα 8, έναντι μόλις 7 ελληνικών αεροσκαφών.

Αποτίμηση επιχειρήσεων για την ΕΒΑ

Η ΕΒΑ κατένειμε άριστα το δυναμικό της, με συχνές μετασταθμεύσεις Μοιρών σε πλήθος βοηθητικών αεροδρομίων, τακτική που δυσκόλευε τη στοχοποίηση των αεροσκαφών της στο έδαφος, και αντιμετώπιζε τα προβλήματα εμβέλειας των καταδιωκτικών της.

Το ηθικό του προσωπικού της ήταν εξαίρετο και η θέληση για νίκη ακατάβλητη.

Εκτέλεσε επιτυχημένες αναγνωριστικές αποστολές και εφάρμοσε τολμηρές τακτικές προσβολής ιταλικών αεροδρομίων και λιμένων από χαμηλό ύψος, με εντυπωσιακά αποτελέσματα αλλά και αρκετές απώλειες.

Επίσης, η επιτυχημένη προσαρμογή τακτικών δίωξης, με διάθεση του συνόλου των καταδιωκτικών σε καίρια σημεία του μετώπου και σε επιλεγμένες ώρες, απέφερε σημαντικό πλήθος καταρρίψεων.

Σφάλματα Ιταλικής Αεροπορίας και Ιταλικής Ηγεσίας

Η ιταλική πλευρά επέλεξε εσφαλμένη ημερομηνία έναρξης των επιχειρήσεων. Λόγω του δριμύτατου χειμώνα 1940-41, δεν κατέστη δυνατή η αξιοποίηση της αριθμητικής υπεροχής, ενώ οι Μοίρες της ΕΒΑ είχαν αρκετές ευκαιρίες ανασυγκρότησης.

Η τακτική του βομβαρδισμού πόλεων και αμάχων, σπατάλησε ανώφελα πολύτιμο δυναμικό, ενώ χαλύβδωσε το αίσθημα του ελληνικού πληθυσμού και του στρατεύματος για συνέχιση του πολέμου.

Η ιταλική αεροπορία απέτυχε να καταστρέψει τις στρατηγικές υποδομές της Ελλάδας και τα ελληνικά αεροσκάφη στο έδαφος, και επίσης να προστατεύσει τα αεροδρόμιά της

στην Αλβανία και να ανακόψει το ρεύμα ανεφοδιασμού και ενισχύσεων του ελληνικού στρατού στην Ήπειρο και την Αλβανία.

Η αεροπορική ισχύς δεν αξιοποιήθηκε όσο έπρεπε σε αποστολές υποστήριξης των ιταλικών στρατευμάτων στο μέτωπο. Τέλος, υποτίμησε τις δυνατότητες και τη θέληση των Ελλήνων Αεροπόρων να αντιτάξουν αποφασιστική άμυνα.

Η μέχρι στιγμής έρευνα δείχνει ότι οι πιλότοι της ΕΒΑ σημείωσαν 64 επιβεβαιωμένες καταρρίψεις και ακόμα 24 πιθανές, έναντι 24 απωλειών ελληνικών αεροσκαφών σε αερομαχίες.

Επίσης καταγράφηκαν 28 επιτυχίες των ελληνικών βομβαρδιστικών, σε βάρος ιταλικών αεροσκαφών στο έδαφος, έναντι μόλις 8 των Ιταλών σε βάρος αεροσκαφών της ΕΒΑ.

Οι αντιαεροπορικές πυροβολαρχίες του Ελληνικού Στρατού διεκδίκησαν την κατάρριψη 23 ιταλικών Α/Φ, ενώ μόλις 5 ελληνικά Α/Φ καταρρίφθηκαν από ιταλικά αντιαεροπορικά πυρά.

Η ΒΡΕΤΑΝΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

Από το Νοέμβριο του 1940 οι Βρετανοί ανέπτυξαν σταδιακά δυνάμεις σε ελληνικά αεροδρόμια, με στόχους κυρίως τα λιμάνια και τους συγκοινωνιακούς κόμβους της Αλβανίας.

Η συνολική δύναμη που διατέθηκε για την ενίσχυση της Ελλάδας ήταν 271 αεροσκάφη, ισάξια ή καλύτερα των ελληνικών, όπως ήταν τα καταδιωκτικά Hurricane (φωτ. 15).

Αυτά επιχείρησαν σταδιακά στην Ελλάδα, και θα πρέπει να υπολογιστούν ως συνολική συνεισφορά των Βρετανών, και όχι ως μία αμιγής και συγκροτημένη δύναμη, ενώ 28 από αυτά παραχωρήθηκαν στην ΕΒΑ.

Οι πιλότοι της RAF διεκδίκησαν την καταστροφή 150 ιταλικών και γερμανικών αεροσκαφών στον αέρα, με ακόμα 94 πιθανές επιτυχίες, και 81 Α/Φ στο έδαφος.

Τα βομβαρδιστικά τους εκτέλεσαν 1.105 εξόδους αεροσκαφών, ρίχνωντας 500 τόνους βομβών. Ο φόρος αίματος ήταν υψηλός, με 148 νεκρούς και αγνοούμενους, ενώ χάθηκαν 72 βρετανικά αεροσκάφη σε αερομαχίες και 137 στο έδαφος.

Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ

Κατά τη αρχική φάση της γερμανικής εισβολής οι Βρετανοί διέθεταν στην Ελλάδα 80 ετοιμοπόλεμα αεροσκάφη, ενώ η ΕΒΑ περί τα 40 αξιόμαχα αεροσκάφη.

Κατά την είσοδο των Γερμανών στις επιχειρήσεις οι Ιταλοί διέθεταν στα Βαλκάνια 666 αεροσκάφη, ενώ η γερμανική Luftwaffe διέθετε 1.030.

Οι Γερμανοί ανέπτυξαν εκατοντάδες από τα κορυφαία καταδιωκτικά Messerschmitt Bf.109Ε (φωτ. 16) και βομβαρδιστικά Ju-87 Stukas, εφαρμόζοντας πρωτοποριακές τακτικές.

Παρά την απελπιστική διαφορά ισχύος, οι πιλότοι της ΕΒΑ αντιστάθηκαν καταρρίπτοντας 6 γερμανικά αεροσκάφη.

Στο διάστημα 16-21 Απριλίου 1941 τα εναπομείναντα ελληνικά και βρετανικά αεροσκαφών καταστράφηκαν στο έδαφος από επιδρομές της Luftwaffe.

Μόλις 10 αεροσκάφη της ΕΒΑ και ελάχιστα βρετανικά διασώθηκαν και κατέφυγαν στη Μ. Ανατολή, μαζί με εκατοντάδες αεροπόρους.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Η μικρή σε αριθμούς ΕΒΑ, που οι αντίπαλοί της πίστευαν ότι ήταν ανύπαρκτη, πολέμησε με αριθμητικά άνισους όρους πολύ ισχυρότερους αντιπάλους (φωτ. 17).

H βοήθεια που έλαβε από τους Βρετανούς δεν ήταν στο επίπεδο που περίμενε. Υποστήριξε όσο γινόταν τις επιχειρήσεις του Στρατού στην Αλβανία,

λειτουργώντας με ευελιξία, προσαρμοστικότητα και μαχητικό πνεύμα, και υπέκυψε όταν πλέον δεν είχε τη δυνατότητα αναπλήρωσης των απωλειών της.

Το συνολικό τίμημα για την ΕΒΑ ήταν 49 νεκροί αεροπόροι και 22 τραυματίες.

Οι Έλληνες αεροπόροι πολέμησαν μέχρι την τελευταία στιγμή, γνωρίζοντας ότι «οι Μήδοι επιτέλους θα διαβούνε».

Παρά την καταστροφή, εκατοντάδες από αυτούς εντάχτηκαν στις τάξεις των Μοιρών της ΕΒΑ, οι οποίες οργανώθηκαν με βρετανική βοήθεια, και έδρασαν την περίοδο 1941-44 στη Μ. Ανατολή και στην Ιταλία.

Οι επιχειρήσεις της περιόδου 1940-44 έδωσαν τη «μαγιά» εκείνη των αεροπόρων που έφεραν τη σύγχρονη πολεμική μας αεροπορία στο επίπεδο για το οποίο σήμερα είναι περήφανοι οι Έλληνες.

 

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας 1929-2001. Αθήνα: ΓΕΑ/Δνση Δημοσίων Σχέσεων, 2001.
Christopher Shores, Brian Cull and Nicola Malizia. Air war for Yugoslavia, Greece and Crete. London: Grub Street, 1987.
Ιστορία της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας τόμος Γ΄. Αθήνα: ΓΕΑ/ΥΠΙΣΤΠΑ, 1990.
John Carr. On Spartan Wings. Barnsley, SY: Pens & Sword Military, 2012.
Κανδυλάκης, Κορομπίλης, Νταλούμης, Τσώνος. Ελληνικά Αεροσκάφη από το 1912 έως σήμερα. Αθήνα: Έκδοση IPMS Ελλάδος, 1992.
Καρταλαμάκης Ηλίας. H Αεροπορία στον πόλεμο του ’40. Αθήνα 1990.
Μέρμηγκας Γεώργιος. Οι πειρατές της 3030 ΜΕΒ και το ελαφρύ βομβαρδιστικό «Fairey Battle». Αθήνα: Εκδόσεις Α-Ω, 2014.
Χαρούσης Χαρίτων. Η Άγνωστη Αεροπορία του Μεταξά. Περιοδικό Μάχες&Στρατιώτες, τεύχος 6ο, σελ. 34-35. Αθήνα: Εκδόσεις Δυρός, 2011.
Χαρούσης Χαρίτων. Η Ελληνική Αεροπορία στον πόλεμο 1940-41. Αθήνα: Εκδόσεις Δυρός, 2007.
Χριστοφίλης Νικόλαος. Όπλα και καταρρίψεις της Ελληνικής Αεροπορίας 1940-41. Αθήνα: Εκδόσεις Δούρειος Ίππος, 2010.



Στείλε μας τις δικές σου απόψεις για στρατιωτικά θέματα που σε απασχολούν στο armyvoicegr@gmail.com μαζί με το όνομά σου και ένα τηλέφωνο επικοινωνίας. Επιστολές με ψευδώνυμα και ανώνυμες δεν λαμβάνονται υπόψη.