“Επεισόδιο Νίκολσον”: Το χαστούκι στον Βρετανό πρέσβη, ο εξευτελισμός της χωροφυλακής και η πτώση της κυβέρνησης Τρικούπη

Ένα χαστούκι χωροφύλακα στον Βρετανό πρέσβη, οι παράλογες απαιτήσεις του πρέσβη που ακολούθησαν, ο εξευτελισμός της χωροφυλακής, η κυβέρνηση που έκανε υποκλίσεις στις μεγάλες δυνάμεις και η ταπείνωση της Ελλάδας με την μπάντα να παιανίζει τον εθνικό ύμνο της Μεγάλης Βρετανίας στο Σύνταγμα, ήταν η απαρχή της πτώσης της κυβέρνησης Τρικούπη.

Ο Άρθουρ Νίκολσον ήταν ο Βρετανός προσωρινός επιτετραμένος της Αγγλίας στην Αθήνα.

Το απόγευμα της 4ης Ιανουαρίου του 1885 (16 Ιανουαρίου με το νέο ημερολόγιο) ο Άρθουρ Νίκολσον μαζί με τη σύζυγό του πήγαν στις υπώρειες του Λυκαβηττού για να περπατήσουν και να θαυμάσουν τη θέα της πόλης.

Ο Νίκολσον δεν ήταν ένας τυχαίος διπλωμάτης, αλλά μέλος της βρετανικής ελίτ, γυναικάδελφος του λόρδου Ντάφεριν, πρεσβευτή τής αυτού μεγαλειότητας στην Κωνσταντινούπολη.

Εκείνη την περίοδο ο Δήμος Αθηναίων είχε προβεί σε εκτεταμένη πευκοφύτευση του Λυκαβηττού και απαγόρευε τη διέλευση σε ορισμένα σημεία του λόφου. Τη φύλαξη του Λυκαβηττού είχε αναλάβει η Χωροφυλακή.

Πλησιάζοντας την κορυφή, το ζεύγος συνάντησε τρεις χωροφύλακες που με φωνές και νοήματα δεν τους άφηναν να προχωρήσουν παραπέρα. Λέγεται ότι τότε οι χωροφύλακες  τους φώναξαν «δεν περνάς σου λέω ουρέ ζαγάρ’ …»

Την ημέρα εκείνη, υπηρεσία εκτελούσε ένας αψίκορος χωροφύλακας (και διανοητικά ανισόρροπος, σύμφωνα με κάποιες πηγές), ονόματι Λουκάς Καλπούζος.

Αλλά ο Νίκολσον και η γυναίκα του δεν κατάλαβαν λέξη, καθώς δεν μιλούσαν σχεδόν καθόλου ελληνικά. Οπότε απλά αγνόησαν τους θορυβώδεις χωροφύλακες και συνέχισαν το μονοπάτι που είχαν ήδη πάρει.

Μόλις είδε το διπλωματικό ζεύγος να κινείται κοντά στην απαγορευμένη ζώνη, το διέταξε να σταματήσει με σκαιό τρόπο. Όταν ο Νίκολσον του ανακοίνωσε την ιδιότητά του, το όργανο της τάξης τον τράβηξε από το μανίκι και τον χτύπησε στον ώμο με ένα μπαστούνι.

Όπως έχει καταγραφεί στην επίσημη έκθεση του Βρετανού διπλωμάτη προς την ελληνική κυβέρνηση, ο χωροφύλακας, τον χτύπησε με το ραβδί του τρεις φορές και στη συνέχεια, όταν ο Νίκολσον έτρεξε προς την κεντρική οδό, του πέταξε και πέτρες.

Το επεισόδιο αυτό προκάλεσε την έντονη διαμαρτυρία της βρετανικής πρεσβείας. Ο Νίκολσον, παρακάμπτοντας το πρωτόκολλο, επισκέφθηκε τον πρωθυπουργό Χαρίλαο Τρικούπη στο γραφείο του και απαίτησε την απόλυση του Καλπούζου.

Παρόλα αυτά, δεν απολύθηκε παρά μια μέρα αργότερα.Παρομοίως, μέλη της κυβέρνησης, υπό τον Τρικούπη μετέβησαν με καθυστέρηση στην οικία του Άγγλου διπλωμάτη για να εκφράσουν επισήμως την συμπάθεια τους. Στη συνέχεια, ο Τρικούπης στην επίσκεψη αυτή παρέθεσε τα γεγονότα και την κατάθεση Καλπούζου με έναν τρόπο που αναιρούσε πλήρως τα λεγόμενα του Νίκολσον.

Ο τελευταίος προσβλήθηκε και απαίτησε η διαταγή της αποπομπής Καλπούζουνα διαβαστεί μπροστά σε γενικό προσκλητήριο της Χωροφυλακής Αττικής από τον διοικητή της ταγματάρχη Στεφάνου.

Στην διαταγή αποπομπής που είχε συνταχθεί, όμως, από τον ίδιο τον Τρικούπη με την ιδιότητα του υπουργού στρατιωτικών, εμμέσως καταλογιζόταν μέρος της ευθύνης για το ατυχές συμβάν και στον Νίκολσον.

Ο τελευταίος αποφάσισε πλέον ότι μάλλον ούτε η ελληνική κυβέρνηση διατίθεται να τον ικανοποιήσει και απείλησε ότι με το θέμα θα ασχοληθεί δυναμικά πλέον η Αγγλία –αν και από την σωζόμενη αλληλογραφία του Foreign Office δεν προκύπτει κάτι τέτοιο.

Μετά τις απειλές αυτές, ο Βρετανός διπλωμάτης απαίτησε την παρουσία ολόκληρου του σώματος Χωροφυλακής “παρατεταγμένου εν μεγάλη στολή” στην Πλατεία Συντάγματος όπου θα παρουσίαζε όπλα και θα παιάνιζε τον Αγγλικό Εθνικό ύμνο ενώπιόν του.

Ο Τρικούπης, παρά το γεγονός πως ο Καλπούζος είχε ήδη απολυθεί, έσπευσε να ικανοποιήσει το αίτημα αυτό.

Ο εξευτελισμός της Χωροφυλακής και η ταπείνωση της Ελλάδας

Έτσι, στις 11 το πρωί στις 7 Ιανουαρίου, δύναμη από εκατό άνδρες της Χωροφυλακής Αθηνών παρατάχθηκε στην Πλατεία Συντάγματος και παρουσίασε όπλα στον Βρετανό πρόξενο Μέρλιν, ενώ η μπάντα παιάνιζε τον εθνικό ύμνο της Μεγάλης Βρετανίας «God Save The Queen».

Η αξιοπιστία της κυβέρνησης επλήγη ανεπανόρθωτα και ο λαός αισθάνθηκε την ταπείνωση.

O δημόσιος εξευτελισμός της Ελλάδας προκάλεσε τη λαϊκή οργή και όξυνε τις επιθέσεις της Δηλιγιαννικής αντιπολίτευσης. Το επεισόδιο Νίκολσον επίσπευσε την πτώση της κυβέρνησης Τρικούπη.

Στις επόμενες  εκλογές ο Τρικούπης έχασε. Προφανώς ο σημαντικότερος λόγος ήταν η πτώχευση, αλλά και το επεισόδιο Νίκολσον έδειξε ότι μια οικονομικά και πολιτικά αδύναμη χώρα δεν έχει τον σεβασμό κανενός.

Ο Νίκολσον στην πραγματικότητα ήταν ένας ασήμαντος διπλωμάτης που ήξερε να φοβίζει την ήδη αδύναμη χώρα, χωρίς να είναι καν βέβαιος ότι η δική του κυβέρνηση θα ικανοποιούσε τις υπερβολικές απαιτήσεις του.

Κακά τα ψέμματα, αν ο Νίκολσον ήθελε, μπορούσε να βάλει τη χωροφυλακή να κάνει και κυβιστήσεις, όπως αυτές που έκαναν οι πολιτικοί για να έχουν την εύνοια των μεγάλων δυνάμεων.

Με πληροφορίες από τα mixanitouxronou.gr, tvxs.gr, sansimera.gr



Στείλε μας τις δικές σου απόψεις για στρατιωτικά θέματα που σε απασχολούν στο armyvoicegr@gmail.com