Αιγαίο: Η πτώση τουρκικού F-16 από “παλαιό” F-1 και γιατί αφορά τα F-35. Μια ιστορία αρκετά διδακτική για όσα φοβούμαστε ότι μπορεί να συμβούν

Γράφει η Ιωάννα Ηλιάδη

Η “αυτοκρατορική” τελετή παράδοσης του πρώτου F-35 στην Τουρκία, μας θύμισε ανάλογες στιγμές της δεκαετίας του ’90 με τα καινούργια τότε τουρκικής κατασκευής αεροσκάφη F-16.  Όπως και με το F-35,  η Τουρκία είχε λάβει μέρος στην κατασκευή των F-16C/D με την έγκριση του Αμερικανικού Κογκρέσσου.

Το πρόγραμμα PEACE ONYX που ξεκίνησε το 1984 περιλάμβανε την κατασκευή 70 F-16 στο εργοστάσιο της TUSAS σε πρώτη φάση και το 1991 αποφασίστηκε να ακολουθήσουν άλλα 82 αεροσκάφη μέχρι το 1994.

Από τους πρώτους πελάτες των τουρκικών F-16  ήταν η Αίγυπτος η οποία είχε συμφωνήσει να αγοράσει 46 αεροσκάφη F-16C/D Block 50 τα οποία επρόκειται να συναρμολογηθούν στην Τουρκία.

Πώς το F-1 της δεύτερης γενιάς έριξε το F-16  της τρίτης γενιάς

Στις 11:02 το πρωί της 8 Φεβρουαρίου 1995, δυο ελληνικά Mirage F.1CG της 334 Μ.Π.Κ. απογειώνονταν από το αεροδρόμιο της της 126 Σμηναρχίας Μάχης στο Ηράκλειο Κρήτης, με εντολή να να αναγνωρίσουν και να αναχαιτίσουν τα ίχνη αγνώστων αεροσκαφών που είχαν εισέλθει χωρίς σχέδιο πτήσης στον ελληνικό εναέριο χώρο.

Ο σχηματισμός τεσσάρων συνολικά τουρκικών F-16 που επιχειρούσαν από την αεροπορική βάση του Μπαλίκεσιρ, παραβίασαν στις 11 περίπου το πρωί τον ελληνικό εναέριο χώρο.

Όταν η Ελλάδα έμεινε εκτός της συμπαραγωγής και αγοράς των F-35

Η υπογράφουσα έτυχε τη συγκεκριμένη ημέρα να βρίσκεται για ρεπορτάζ στην 126 Σμηναρχία Μάχης. Ο ήχος από την απογείωση των δυο μαχητικών, εξαιρετικά οικείος κι έτσι κανένας δεν έδωσε σημασία στην απογείωση. Ήταν άλλωστε συνήθης δραστηριότητα. Λίγο αργότερα, μια ασυνήθιστη κινητοποίηση ξεκίνησε στη Μονάδα.

Ο τότε διοικητής Στέλιος Δεμένεγας (σκοτώθηκε στην Κύπρο σε αεροπορικό δυστύχημα λίγα χρόνια αργότερα), λαμβάνει ένα τηλεφώνημα και πετάγεται από το γραφείο του έξω, φωνάζοντας: Η δημοσιογράφος να μην πλησιάσει τους πιλότους.

334 Μοίρα
Πιλότοι της 334 Μοίρας. Στο κέντρο ο Ηρακλής Τσαμαδιάς. Διακρίνονται επίσης οι Χαϊμαλάς, Πορτοκάλης, Μυστριώτης

Λίγα λεπτά μετά, δυο πιλότοι που μόλις είχαν προσγειωθεί, χωρίς καν να προφθάσουν να βγάλουν τις αντι-G φόρμες πήγαιναν για την πρώτη αναφορά. Ένα νεύμα από μακριά από τον πιλότο Ηρακλή Τσαμαδιά που σήμαινε κάτι σαν “τον έριξα” ήταν αρκετό για να κινητοποιήσει τις δημοσιογραφικές ερωτήσεις.

Ο τουρκικός και ο ελληνικός σχηματισμός συναντήθηκαν στον εναέριο χώρο τέσσερα περίπου ναυτικά μίλια ανοικτά των δυτικών ακτών της Καρπάθου οπότε ακολούθησε αναγνώριση και αναχαίτιση των τουρκικών αεροσκαφών.

Όμως τα αεροσκάφη ενεπλάκησαν σε αερομαχία. Επισήμως πάντως αυτή η αερομαχία δεν έγινε ποτέ. Ο Eλληνας πιλότος Hρακλής Tσαμαδιάς, από τους πλέον έμπειρους πιλότους Mirage F-1, με κατάλληλους ελιγμούς αναγκάζει το αεροσκάφος του νεαρού Tούρκου πιλότου να φθάσει τα όριά του, με αποτέλεσμα την πτώση του.

Tα δύο αεροσκάφη ενεπλάκησαν σε αερομαχία και εκτέλεσαν βύθιση με μεγάλο βαθμό καθόδου «βαρελάκι».

Την τελευταία στιγμή, σε πολύ χαμηλό ύψος ο Eλληνας πιλότος αιφνίδια «τράβηξε» το αεροσκάφος του, ενώ το αεροσκάφος του Tούρκου κατέπεσε στη θάλασσα. Το F-1 είναι δεύτερης γενιάς μαχητικό αεροσκάφος, ενώ το F-16 τρίτης γενιάς με πολλά ηλεκτρονικά συστήματα που βοηθούν τον πιλότο.

Όμως τα ηλεκτρονικά συστήματα στο υπερσύγχρονο αεροσκάφος θεώρησαν ότι το F-16  πέφτει και επιχείρησαν να αναστρέψουν την πτώση. Όμως ο πιλότος ο οποίος φάνηκε ότι δεν ήταν τόσο έμπειρος, δεν κατάφερε να το επαναφέρει.

Ο Έλληνας ήταν πολύ έμπειρος και γνώριζε τα όρια του δικού του αεροσκάφους ακόμα και αν ήταν δεύτερης γενιάς.

O Τούρκος πιλότος του F-16 υποσμηναγός Μουσταφά Γιλντιρίμ χρησιμοποίησε με επιτυχία το εκτινασσόμενο κάθισμα και διασώθηκε με ελαφρό τραύμα στο σαγόνι.

Η πτώση έγινε στις 11:37 εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, περίπου στα 4 μίλια από τις ακτές. Πιλότος στο ελικόπτερο ΑΒ 205 που έκανε την επιχείρηση search and Resque ήταν ο Σάκης Γαβριήλ.

Σάκης Γαβριήλ
ΦΩΤΟ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ: Το πλήρωμα του ΑΒ 205 την ημέρα της διάσωσης του Τούρκου πιλότου. Στο πιλοτήριο ο Σάκης Γαβριήλ και μηχανικός – διασώστης ο Στέφανος Ιωαννίδης

Η επίσημη αιτιολογία ήταν ότι το αεροσκάφος παρουσίασε πρόβλημα στην τροφοδοσία καυσίμου στον κινητήρα του και αποκόπηκε από τον σχηματισμό, με αποτέλεσμα την πτώση του. Επίσης, ως σημείο διάσωσης του πιλότου καταγράφηκαν σημείο λίγο έξω από τα 6 ναυτικά μίλια για να μην υπάρχει θέμα με την παραβίαση των χωρικών υδάτων.

Το επεισόδιο, στο οποίο δεν δόθηκε περαιτέρω έμφαση από καμία πλευρά, έληξε με την επιστροφή του Τούρκου χειριστή το απόγευμα της ίδιας ημέρας στην πατρίδα του με ένα C-130 της Π.Α.

H τουρκική πρεσβεία στην Αθήνα ενημέρωσε ότι “το περιστατικό οφείλεται σε μηχανική βλάβη” και εξέφρασε την “ευγνωμοσύνη του για την γρήγορη διάσωση του πιλότου”.

Αποτέλεσμα πάντως ήταν η Αίγυπτος να ακυρώσει την παραγγελία των τουρκικών F-16/C, καθώς είχε εμφιβολίες για την ποιότητά τους.

 

Ελάτε στην ομάδα μας στο Facebook με ένα κλικ ΕΔΩ

 



Στείλε μας τις δικές σου απόψεις για στρατιωτικά θέματα που σε απασχολούν στο armyvoicegr@gmail.com


Προηγούμενο άρθροΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ: Απόπειρα εισβολής στο Τατόι!
Επόμενο άρθρο24 Ιουνίου: Σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο
Γεννήθηκε στον Πειραιά και μεγάλωσε στο Άργος. Εργάστηκε πάνω από 20 χρόνια ως δημοσιογράφος κυρίως σε εφημερίδες, καλύπτοντας το στρατιωτικό ρεπορτάζ. Έχει καλύψει ειδησεογραφικά τον πόλεμο στην Σομαλία, την κρίση στην Ουκρανία και την κρίση στα Σκόπια με την απόσχιση από την Γιουγκοσλαβία. Το 2015 -2016 ήταν βασικός συντάκτης στο onalert.gr. Από τον Σεπτέμβριο του 2017 δημιούργησε το Armyvoice.gr. Είναι ενεργό μέλος της ΕΣΗΕΑ από το 1998. Εκλέχθηκε δυο φορές εκπρόσωπος των συντακτών του Εθνους στο Μεικτό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Δημοσιογραφία. Στα ερευνητικά της ενδιαφέροντα περιλαμβάνονται τα Social Media ως περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από το χάος και την πολυπλοκότητα. Έχει επίσης ανακηρυχθεί επίτιμος δημότης Λειψών, για την έμπρακτη υποστήριξή της στην ακριτική Ελλάδα. Είναι επίσης μέλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Ναυτικής Ιστορίας (ΕΛ.Ι.Ν.ΙΣ).