Φρεγατα "Ελλάς": Από τον θρίαμβο... στην πυρπόληση - αποτέλεσμα διχασμού

Φρεγάτα "Ελλάς": Από τον θρίαμβο κατά των Τούρκων... στην πυρπόληση από τον Ναύαρχο Μιαούλη κατά την στάση των Υδραίων εναντίον του Ι. Καποδίστρια

Φρεγατα "Ελλάς": Από τον θρίαμβο... στην πυρπόληση



Την 24η Νοεμβριου του 1826 η φρεγάτα "Ελλάς", ναυαρχίδα του Ελληνικού Στόλου καταφθάνει στο Ναύπλιο από τις ΗΠΑ.


Ποια ήταν η φρεγάτα "Ελλάς"


Η Φρεγάτα «Ελλάς» («Ελλάς Ι», αρχικό όνομα «Ελπίς»), ήταν πλοίο που αγοράστηκε το 1824-1826 με εντολή της προσωρινής ελληνικής κυβέρνησης (Εκτελεστικό 1824) και χρηματοδότηση από το δεύτερο αγγλικό δάνειο.





Η συμφωνία συνήφθη με διαμεσολάβηση των μελών της Φιλελληνικής Επιτροπής του Λονδίνου. Η παραγγελία αφορούσε δυο φρεγάτες, που θα έπαιρναν τα ονόματα «Ελπίς» και «Σωτήρ». Μετά από το σκάνδαλο ναυπήγησης ελληνικών φρεγατών (1824), ναυπηγήθηκε στη Νέα Υόρκη των Η.Π.Α. αντί του ποσού των 750.000 δολαρίων και παραλήφθηκε μόνο ένα πλοίο, το οποίο ονομάστηκε «Ελπίς».


Κατέπλευσε στο Ναύπλιο με ξένο πλήρωμα τον Νοέμβριο του 1826. Είχε εκτόπισμα 1660 τόνων, οπλισμό 48 πυροβόλων των 16 λιβρών και 16 ολμοπυροβόλων (καρρανάδων) των 42 λιβρών.


Ο θρίαμβος κατά των Τούρκων στη ναυμαχία του κάβο Μπαμπά


Ο Ιωάννης Καποδίστριας αναλαμβάνει Κυβερνήτης της Ελλάδας και αναθέτει στο Ανδρέα Μιαούλη την αρχηγία του Στόλου του Αιγαίου.



Το Μάη του 1828 στέλνει μοίρα του Στόλου να προστατέψει την Σάμο από αιφνιδιαστική επίθεση. Οι Τούρκοι, έπειτα από την καταστροφή τού στόλου τους στο Ναβαρίνο, δούλευαν σε όλους τούς ταρσανάδες (μικρές ναυπηγικές μονάδες) τους, ώστε να φτιάξουν καινούργια πλοία. Ο Μιαούλης μαθαίνει πως στη Μυτιλήνη ναυπήγησαν μια κορβέτα, πού θα έφευγε για τα Δαρδανέλια.





Στις 26 τού Μάη ο Μιαούλης, με τη φρεγάτα "Ελλάς", ξεχωρίζει δυο τουρκικά πλοία, το ένα τρικάταρτο και το άλλο δικάταρτο, και βάζει πλώρη καταπάνω τους. Τα δυο τούρκικα, μπροστά στον κίνδυνο, άραξαν κάτω από το κάστρο τού κάβο Μπαμπά (αρχαίο Λεκτόν), για να προστατευτούν από τα κανόνια του. Τα ρηχά νερά και οι ξέρες εμπόδιζαν την φρεγάτα να μανουβράρει για να χτυπήσει.


Ο Μιαούλης έκρινε εύλογον να καλέσει από την Σάμο τον Κανάρη με το πυρπολικό του. Στις 30 τού Μάη, προχωρά πρώτη ή φρεγάτα και ξεσπά φωτιά.


Καθώς απλώθηκε καπνός, ο Κανάρης, κάτω από πυροβολισμούς των καραβιών και του κάστρου, κολλά το μπουρλότο του στην πλώρη της κορβέτας και το ανάβει. Ωστόσο οι τουρκικές φελούκες κατορθώνουν να αποτραβήξουν το πυρπολικό. Η κορβέτα είχε για την ώρα σωθεί.



Ο Μιαούλης τότε, αδιαφορώντας για όλα, προχωρεί και της αδειάζει μια ομοβροντία με τα 32 κανόνια της μιας πλευράς της φρεγάτας του. Ή "Ελλάς" μανουβράρει και αδειάζει μια δεύτερη ομοβροντία με τα κανόνια της άλλης πλευράς. Μία τρίτη ομοβροντία αποτελειώνει την κορβέτα.


Το δικάταρτο όμως είχε γλιτώσει. Οι Τούρκοι το κάθισαν στα ρηχά. Την άλλη μέρα, αφού αλάφρωσαν το φορτίο του, το ξανασήκωσαν. Μα η «Ελλάς» ζύγωσε και με μια μόνη ομοβροντία το βύθισε.



Από τον θρίαμβο... στην εσωτερική διχόνοια


Η συνεργασία Μιαούλη - Καποδίστρια κράτησε ως τον Αύγουστο του 1829, όταν οι δύο άνδρες ήλθαν σε σύγκρουση για την πολιτική του Καποδίστρια απέναντι στους Υδραίους πλοιοκτήτες, που ζητούσαν προνομιακή μεταχείριση σε αντάλλαγμα της συμβολής τους στον Αγώνα.




Ο Μιαούλης, ηγέτης πλέον της αντικαποδιστριακής παράταξης, οξύνει την κατάσταση και ο Καποδίστριας διατάσσει τον αποκλεισμό της Ύδρας από τα πλοία του Εθνικού Στόλου που ναυλοχούν στον Πόρο.


Έτσι έφτασε το πρωινό της 1ης Αυγούστου 1831. Ο Μιαούλης είχε προειδοποιήσει ότι θα ανατίναζε τα καράβια, αν αντιλαμβανόταν κάποια ύποπτη κίνηση αιφνιδιασμού και για το σκοπό αυτό είχε διατάξει να τοποθετήσουν φυτίλια στις πυριτιδαποθήκες της φρεγάτας «Ελλάς», στις κορβέτες «Ύδρα» και Εμμανουήλ» και στο ατμοκίνητο «Καρτερία».


Κατά τις 9.30 το πρωί ο Μιαούλης παρατήρησε ύποπτες κινήσεις ενός Ρωσικού πλοίου υπό τον ναύαρχο Ρίκορντ και νομίζοντας ότι πρόκειται για επίθεση εναντίον του, διέταξε να ανάψουν τα προετοιμασμένα φυτίλια.




Μια τρομακτική έκρηξη συγκλόνισε όλη την περιοχή. Η μεγαλοπρεπής φρεγάτα «Ελλάς» και η κορβέτα «Ύδρα», που ήταν τα λαμπρότερα και πολυτιμότερα πλοία του εθνικού στόλου, βυθίστηκαν μέσα σε ένα πανδαιμόνιο κρότων και καπνού.


Ο Μιαούλης και οι άνδρες του μόλις πρόλαβαν να πηδήξουν σε μια βάρκα και να φτάσουν στην Ύδρα. Τα δύο άλλα πλοία που ήταν κι αυτά έτοιμα να ανατιναχθούν, ευτυχώς σώθηκαν την τελευταία στιγμή, χάρη στην αυτοθυσία δύο ναυτών.


Η ανατίναξη της φρεγάτας «Ελλάς» και της κορβέτας «Ύδρα» προκάλεσε πανελλήνια κατακραυγή.